GALOFIT VA SHO‘RGA CHIDAMLI O‘SIMLIKLARNING EKOLOGIK ROLI
Keywords:
galofitlar, sho‘rlanish, sho‘rga chidamli o‘simliklar, ekologik rol, tuproq degradatsiyasi, fitomelioratsiya, biologik xilma-xillik, ekologik barqarorlik, sho‘rlangan ekotizimlarAbstract
Mazkur maqolada halofit va sho‘rga chidamli o‘simliklarning tabiiy ekotizimlardagi ekologik roli, ularning yuqori sho‘rlangan tuproqlarga moslanish mexanizmlari hamda degradatsiyaga uchragan yerlarni ekologik jihatdan tiklashdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Sho‘rlanish qishloq xo‘jaligi yerlari unumdorligining pasayishi, o‘simliklar xilma-xilligining qisqarishi va ekotizimlarning ekologik barqarorligi buzilishiga olib keluvchi muhim omillardan biridir. Bunday sharoitda halofitlar fiziologik va morfologik moslanish xususiyatlari orqali yuqori konsentratsiyadagi tuzlar mavjud muhitda yashash, o‘sish va ko‘payish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Maqolada halofitlarning tuproq sho‘rlanishini boshqarish, tuproqni mustahkamlash, eroziya jarayonlarini kamaytirish, organik modda to‘planishiga ko‘maklashish, mikroorganizmlar faoliyatini rag‘batlantirish va biologik xilma-xillikni saqlashdagi ekologik funksiyalari yoritiladi. Shuningdek, sho‘rga chidamli o‘simliklardan degradatsiyaga uchragan hududlarni fitomeliorativ tiklash, yaylovlarni barqarorlashtirish hamda ekologik muvozanatni saqlashda foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari halofit va sho‘rga chidamli o‘simliklarni sho‘rlangan ekotizimlarning tabiiy resurslarini boshqarish va ekologik barqarorligini ta’minlashning istiqbolli biologik vositasi sifatida baholash imkonini beradi.
References
Nouri H., Chavoshi Borujeni S., Nirola R., Hassanli A., Beecham S., Alaghmand S., Saint C., Mulcahy D. Application of green remediation on soil salinity treatment: A review on halophytoremediation. Process Safety and Environmental Protection. 2017. Vol. 107. P. 94–107. DOI: 10.1016/j.psep.2017.01.021.
Litalien A., Zeeb B. Curing the earth: A review of anthropogenic soil salinization and plant-based strategies for sustainable mitigation. Science of the Total Environment. 2020. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2019.134235.
Hasanuzzaman M., Nahar K., Alam M.M., Bhowmik P.C., Hossain M.A., Burritt D.J., Fujita M. Potential Use of Halophytes to Remediate Saline Soils. BioMed Research International. 2014
Navarro-Torre S., Garcia-Caparrós P., Nogales A., Abreu M.M., Santos E., Cortinhas A.L., Delaunay Caperta A. Sustainable agricultural management of saline soils in arid and semi-arid Mediterranean regions through halophytes, microbial and soil-based technologies. Environmental and Experimental Botany. 2023. Vol. 212. Article 105397. DOI: 10.1016/j.envexpbot.2023.105397.
Armaro C., Di Agosto M., Mezzapica G., Randazzo N. et al. Phytoremediation in Saline Environments: The Functional Role of Halophytes in Soil Recovery—A Review. Sustainability. 2026. Vol. 18(14). Article 7228. DOI: 10.3390/su18147228.
The Sustainable Use of Halophytes in Salt-Affected Land: State-of-the-Art and Next Steps in a Saltier World. Plants. 2024.
Understanding the salinity resilience and productivity of halophytes in saline environments. Plant Science. 2024. Vol. 346. Article 112171.
Exploring the Potentials of Halophytes in Addressing Climate Change-Related Issues: A Synthesis of Their Biological, Environmental, and Socioeconomic Aspects. Climate. 2024.
Ortiqova L.S., Ko‘ziyeva S.U. Halophytic plants found in Uzbekistan and their ecological role. Journal of IQRO. 2025. Vol. 15, Issue 02. P. 800–803. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.iqro.104212.
Isoqulov M., Karimov H., Shakirov Z., Hamidova X. Biological restoration of saline soils: status and prospects. Acta NUUz. 2025. Vol. 3, No. 3.1.1. P. 41–44. DOI: 10.69617/nuuz.v3i3.1.1.7942.





