ИНСОН АЪЗОЛАРИ “ОЛДИ-СОТДИСИ”ДАН “НОҚОНУНИЙ АЙЛАНМАСИ”ГА: ЖИНОЯТ-ҲУҚУҚИЙ ТАҚИҚНИНГ ДОИРАСИНИ КЕНГАЙТИРИШ ЗАРУРАТИ

Authors

  • Мухиддинов Бобур Ҳикмат ўғли Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси мустақил изланувчиси

Keywords:

инсон аъзолари, олди-сотди, ноқонуний айланма, воситачилик, донорни ёллаш, иштирокчилик, сохта ҳужжат, Европа Кенгаши конвенцияси, Истанбул декларацияси

Abstract

Мақолада Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 133¹-моддасида назарда тутилган инсон аъзолари ва (ёки) тўқималарининг олди-сотдиси жиноятининг объектив томони ноқонуний айланманинг реал механизмини тўлиқ қамраб олмаслиги асослаб берилган. Суд амалиёти, ижтимоий сўров натижалари, Германия, Швейцария, Аргентина қонунчилиги ҳамда Европа Кенгашининг Инсон аъзолари савдосига қарши конвенцияси таҳлили асосида донорни қидириш, ёллаш, манфаат эвазига воситачилик қилиш, аъзони топшириш, қабул қилиш ва сақлашни ҳам қамраб олувчи “ноқонуний айланма” модели таклиф этилган. Шунингдек, сохта ҳужжатлардан фойдаланишни квалификацияловчи белги сифатида белгилаш орқали ЖК 228-моддаси билан ортиқча квалификациянинг олдини олиш масаласи кўриб чиқилган.

References

Trafficking in Human Organs: An Overview. URL: https://lop.parl.ca/sites/PublicWebsite/default/en_CA/ResearchPublications/202083E.

Selling Organs to Make Ends Meet: How Poverty Drives the Illegal Organ Trade and the Ethicality of Legalization. URL: https://www.wlu.edu/mudd-center/mudd-undergraduate-journal-of-ethics/volume-10-spring-2025/selling-organs-to-make-ends-meet.

Ўзбекистон Республикасининг “Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси тўғрисида”ги Қонуни, 11.05.2022 йилдаги ЎРҚ-768-сон. URL: https://lex.uz/docs/6001286.

Жиноят ишлари бўйича Косонсой туман суди. Иш рақами: 1-1603-2401/115. URL: https://public.sud.uz/report/CRIMINAL.

Гришин Д.А., Хомякова М.А. Уголовно-правовой аспект купли-продажи органов и тканей человека // Российское право: образование, практика, наука. – 2018. – №4 (106).

Шавловская В.В. К вопросу о международно-правовой обоснованности криминализации торговли органами и тканями человека // Общество: политика, экономика, право. – 2021. – №8 (97).

Gesetz über die Spende, Entnahme und Übertragung von Organen und Geweben (Transplantationsgesetz – TPG). URL: https://www.gesetze-im-internet.de/tpg/BJNR263100997.html.

Federal Constitution of the Swiss Confederation of 18 April 1999. URL: https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/1999/404/en.

Federal Act on the Transplantation of Organs, Tissues and Cells (Transplantation Act) of 8 October 2004. URL: https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/2007/279/en.

Bundesamt für Gesundheit (BAG). Organhandel: Wer ein Organ kauft oder verkauft, macht sich strafbar. URL: https://www.bag.admin.ch/de/organhandel-ist-strafbar.

Ley 27.447. Ley de Trasplante de Órganos, Tejidos y Células. Honorable Congreso de la Nación Argentina, 4 de julio de 2018. URL: https://www.argentina.gob.ar/normativa/nacional/ley-27447-312715/texto.

Council of Europe Convention against Trafficking in Human Organs. Santiago de Compostela, 25 March 2015. CETS No. 216. URL: https://www.coe.int/en/web/trafficking-human-organs/the-convention.

Handbook for Parliamentarians: The Council of Europe Convention against Trafficking in Human Organs (CETS No. 216). URL: https://assembly.coe.int/LifeRay/SOC/Pdf/DocsAndDecs/STCE216-Handbook-EN.pdf.

The Declaration of Istanbul on Organ Trafficking and Transplant Tourism (2018 Edition). URL: https://www.declarationofistanbul.org/images/documents/doi_2018_English.pdf.

Уголовный кодекс Республики Казахстан. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1400000226.

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси. URL: https://lex.uz/acts/111453.

Downloads

Published

2026-11-07