XI ASRDA TURKIY ŞE’RIY JANRLAR TARAQQIYOTI
Keywords:
XI asr, turkiy adabiyot, şe’riy janr, janr taraqqiyoti, “Qutadğu bilig”, “Devonu luğotit turk”, törtlik, masnaviy, marsiya, munozara, jangnoma, didaktik şe’riyat, poetikaAbstract
Uşbu maqolada XI asr turkiy adabiyotida şe’riy janrlarning şakllanişi va taraqqiyot qonuniyatlari tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy manbalarini Yusuf Xos Hojibning “Qutadğu bilig” hamda Mahmud Koşğariyning “Devonu luğotit turk” asarlari taşkil etadi. XI asr turkiy şe’riyatining janriy tarkibi xalq oğzaki ijodi an’analari, islomiy madaniyat va arab-fors adabiyoti bilan özaro aloqadorlikda tahlil qilinadi. Xususan, törtlik, qöşiq, marsiya, munozara, jangnoma, didaktik şe’riyat, masnaviy, ruboiy va qasida kabi şakl hamda janrlarning badiiy-estetik xususiyatlari aniqlanadi. Tadqiqot natijasida XI asr turkiy şe’riyati oğzaki poetik an’anadan yozma mumtoz adabiyotga ötişning muhim bosqiçi bölgani asoslanadi. Şuningdek, mazkur davrda turkiy şe’riyatning janriy imkoniyatlari kengayib, milliy poetik tafakkurning öziga xos modeli şakllangani körsatib beriladi. Kalit sözlar: XI asr, turkiy adabiyot, şe’riy janr, janr taraqqiyoti, “Qutadğu bilig”, “Devonu luğotit turk”, törtlik, masnaviy, marsiya, munozara, jangnoma, didaktik şe’riyat, poetika
References
Yusuf Xos Hojib. Qutadğu bilig. – Toşkent: Fan.
Mahmud Koşğariy. Devonu luğotit turk. I–III jildlar. – Toşkent: Fan.
Fitrat. Özbek adabiyoti namunalari. – Toşkent.
Mallayev N. Özbek adabiyoti tarixi. – Toşkent: Öqituvçi.
TÖxliyev B. Yusuf Xos Hojibning “Qutadğu bilig” dostoni. – Toşkent.
Stebleva I.V. Развитие тюркских поэтических форм в XI веке. – Moskva.
Arat R.R. Kutadgu Bilig. – Ankara.
Köprülü M.F. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. – Ankara.
Rahmonov N. Özbek mumtoz adabiyoti tarixi. – Toşkent.
Karimov Q.Ilk badiiy doston.–Toşkent.
Turğunov N. XI asr mumtoz turkiy manbalardagi badiiylikni ifodalovçi sözlarning matn hosil qilişda roli. – Central Asian Journal of Education and Innovation,2025.
Mahmud Koşğariyning “Devoni luğotit turk” asari. Ilmiy-metodik material.
Mahmud Koşğariy asarining turkiy adabiyot tarixidagi Örni.
Abdiyeva S. Yusuf Xos Hojibning “Qutadğu bilig” dostonida axloqiy va estetik qaraşlar. – Central Asian Journal of Multidisciplinary Researç and Management Studies,2026.
Abdullayev H.D. Qutadğu bilig va XI asr turkiy adabiyoti.





