O‘ZBEKISTONDA SANOAT ISHLAB CHIQARISHINING O‘SISH DINAMIKASI VA UNGA TA’SIR ETUVCHI OMILLARNI STATISTIK BAHOLASH (2010–2025 YILLAR)
Keywords:
sanoat ishlab chiqarishi, o‘sish dinamikasi, ta’sir etuvchi omillar, statistik baholash, iqtisodiy o‘sish, innovatsion faoliyat, raqamli transformatsiyaAbstract
O‘zbekiston iqtisodiyotida sanoat ishlab chiqarishi barqaror iqtisodiy o‘sish, aholi bandligi va eksport salohiyatini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. So‘nggi yillarda sezilarli o‘sish kuzatilgan bo‘lsa-da, uning barqaror rivojlanishini ta’minlovchi omillarni chuqur statistik baholash dolzarb ahamiyat kasb etadi. Ushbu tadqiqot O‘zbekistonda sanoat ishlab chiqarishining o‘sish dinamikasi va unga ta’sir etuvchi omillarni statistik baholashni maqsad qilgan. Tadqiqot tizimli adabiyotlar tahlili metodologiyasiga asoslanib, 2020-2024 yillar davri uchun Scopus, Web of Science, Google Scholar kabi xalqaro ilmiy bazalar hamda O‘zbekistonning yetakchi ilmiy jurnallari va xalqaro moliya institutlari hisobotlaridan ma’lumotlarni tahlil qiladi. U 2020-yildan keyin nashr etilgan va statistik yoki ekonometrik tahlil usullaridan foydalanilgan ishlarga e’tibor qaratadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, 2010-yildan keyingi davrda, xususan 2020-yildan boshlab, O‘zbekiston sanoat ishlab chiqarishida sezilarli ijobiy tendensiyalar kuzatilgan, sanoat sektori YIMdagi ulushini oshirib bormoqda. Statistik baholash investitsiyalar hajmi, innovatsion faoliyat, raqamli transformatsiya va davlat siyosatining sanoat o‘sishiga bevosita ijobiy ta’sirini aniqladi. Makroiqtisodiy barqarorlik va valyuta kursining prognoz qilinishi ham hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Ushbu topilmalar sanoat o‘sishini yanada rag‘batlantirish va milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish bo‘yicha samarali strategiyalarni ishlab chiqish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
References
Abdurahmonov Q.X., Xodiyev B.Y. O‘zbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari va omillari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. 2021, № 6. URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2021/6-son/1Q.X.Abdurahmonov.pdf– https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2021/6-son/ 1_Q.X.Abdurahmonov.pdf
G‘aniyev B.S., To‘rayev B.X. Sanoat tarmoqlarida innovatsion faoliyatni rivojlantirishning statistik tahlili. Iqtisodiyot va moliya. 2022, № 1. B. 120-128. URL: https://iqtisodiyotvamoliya.uz/wp-content/uploads/2022/01/16.-B.S.G%CA%BBaniyev.pdf – https://iqtisodiyotvamoliya.uz/wp-content/uploads/2022/01/16.-B.S.G%CA%BBaniyev.pdf
Vahobov A.V., Jo‘rayev T.T. O‘zbekiston sanoatida raqamli transformatsiya va uning iqtisodiy o‘sishga ta’siri. Biznes-ekspert. 2023, № 4. B. 34-41. URL: https://biznes-ekspert.uz/wp-content/uploads/2023/04/4-2023-Biznes-ekspert.pdf – https://biznes-ekspert.uz/wp-content/uploads/2023/04/4-2023-Biznes-ekspert.pdf
Xudoyberdiyev A.A. O‘zbekiston Respublikasi sanoatining barqaror rivojlanishini ta’minlashning makroiqtisodiy omillari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. 2022, № 2. URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2022/2-son/1A.A.Xudoyberdiyev.pdf – https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2022/2-son/1_A.A.Xudoyberdiyev.pdf
Norqulov N.N. Sanoat ishlab chiqarishini barqaror rivojlantirishning iqtisodiy-statistik tahlili (O‘zbekiston Respublikasi misolida). Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, 2021. URL: https://library.tsue.uz/files/dissertatsiya/2021/norqulovnn.pdf – https://library.tsue.uz/files/dissertatsiya/2021/norqulov_n_n.pdf
Muxamedov M.M., Xusanov A.A. O‘zbekiston sanoatida innovatsion faoliyatni rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. 2023, № 4. URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2023/4-son/1M.M.Muxamedov.pdf – https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2023/4-son/1_M.M.Muxamedov.pdf
Qurbonov Z.N. O‘zbekiston Respublikasi sanoatining tarkibiy o‘zgarishlari va ularning iqtisodiy o‘sishga ta’siri. O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi. 2022, № 3. B. 45-52. URL: https://uzbekistan-economic-review.uz/wp-content/uploads/2022/03/Qurbonov-Z.N..pdf – https://uzbekistan-economic-review.uz/wp-content/uploads/2022/03/Qurbonov-Z.N..pdf
Raximov O.D., Xolmatov N.N. Sanoat ishlab chiqarishining barqarorligini ta’minlashda investitsiya siyosatining ahamiyati. Moliya va bank ishi. 2021, № 2. B. 87-94. URL: https://mfb.uz/wp-content/uploads/2021/02/10.-Raximov-O.D..pdf – https://mfb.uz/wp-content/uploads/2021/02/10.-Raximov-O.D..pdf
Eshmuradov D.E. O‘zbekiston iqtisodiyotida sanoatning o‘rni va uni rivojlantirish istiqbollari. Xalqaro moliya va buxgalteriya hisobi. 2023, № 2. B. 112-120. URL: https://interfinance.uz/wp-content/uploads/2023/02/14.-Eshmuradov-D.E..pdf – https://interfinance.uz/wp-content/uploads/2023/02/14.-Eshmuradov-D.E..pdf
G‘ulomov S.S., Alimov R.X. O‘zbekiston sanoatining innovatsion rivojlanish strategiyasi: muammolar va yechimlar. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. 2020, № 1. URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2020/1-son/1S.S.Gulomov.pdf – https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2020/1-son/1_S.S.Gulomov.pdf
Khasanov, M., Tursunov, B. The Role of Industrial Policy in Promoting Economic Diversification in Uzbekistan. In: Economic Diversification in Central Asia. Springer, Cham, 2022. pp. 101-120. DOI: 10.1007/978-3-030-97170-86 – https://doi.org/10.1007/978-3-030-97170-8_6
Pomfret, R. Economic Development in Central Asia: The Case of Uzbekistan. Journal of Eurasian Studies. 2021, Vol. 12, Issue 1. pp. 1-12. DOI: 10.1177/1879366520974861 – https://doi.org/10.1177/1879366520974861
Ergashev, A., Khaydarov, F. Factors Affecting Industrial Production Growth in Uzbekistan: An Econometric Analysis. International Journal of Economics and Financial Issues. 2023, Vol. 13, Issue 2. pp. 1-8. URL: https://www.econjournals.com/index.php/ijefi/article/view/14006/7455– https://www.econjournals.com/index.php/ijefi/article/view/14006/7455
Maxmudov N.M., Xolmatov A.N. O‘zbekiston sanoatida ishlab chiqarish samaradorligini oshirish yo‘llari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. 2022, № 5. URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2022/5-son/1N.M.Maxmudov.pdf – https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2022/5-son/1_N.M.Maxmudov.pdf
Omonov A.A., Xudoyberdiyev A.A. Sanoat ishlab chiqarishining barqaror o‘sishini ta’minlashda davlat siyosatining roli. Iqtisodiyot va moliya. 2023, № 3. B. 105-112. URL: https://iqtisodiyotvamoliya.uz/wp-content/uploads/2023/03/13.-A.A.Omonov.pdf – https://iqtisodiyotvamoliya.uz/wp-content/uploads/2023/03/13.-A.A.Omonov.pdf
World Bank. Uzbekistan Economic Update: Spring 2024. Washington, DC: World Bank, 2024. URL: https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/f170889c-5182-4467-9104-58348b64e03f/content–https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/f170889c-5182-4467-9104-58348b64e03f/content
Bobojonov A.R., Qurbonov Z.N. O‘zbekiston sanoatida innovatsion jarayonlarni jadallashtirishning iqtisodiy mexanizmlari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. 2024, № 1. URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2024/1-son/1A.R.Bobojonov.pdf – https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2024/1-son/1_A.R.Bobojonov.pdf
Tursunov B.O., Xolmatov N.N. Sanoat ishlab chiqarishining o‘sish dinamikasini prognozlashning ekonometrik modellari. Iqtisodiyot va moliya. 2022, № 6. B. 110-118. URL: https://iqtisodiyotvamoliya.uz/wp-content/uploads/2022/06/14.-B.O.Tursunov.pdf – https://iqtisodiyotvamoliya.uz/wp-content/uploads/2022/06/14.-B.O.Tursunov.pdf
Asian Development Bank. Asian Development Outlook (ADO) April 2024: Uzbekistan. Mandaluyong City, Philippines: Asian Development Bank, 2024. URL: https://www.adb.org/sites/default/files/publication/969691/ado2024-uzbekistan.pdf – https://www.adb.org/sites/default/files/publication/969691/ado2024-uzbekistan.pdf
Islomov B.A., G‘aniyev B.S. O‘zbekiston iqtisodiyotida sanoatni modernizatsiya qilishning statistik tahlili. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. 2023, № 6. URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2023/6-son/1B.A.Islomov.pdf – https://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/2023/6-son/1_B.A.Islomov.pdf





