RAQAMLI MUHITDA INSON HUQUQLARINI HIMOYA QILISH VA SHAXSGA DOIR MA’LUMOTLARNI HIMOYALASHNING HUQUQIY MEXANIZMLARI
Keywords:
inson huquqlari, raqamli huquqlar, shaxsga doir ma’lumotlar, shaxsiy hayot daxlsizligi, kiberxavfsizlik, axborot huquqi, elektron xizmatlar, huquqiy himoya, raqamli savodxonlik, sun’iy intellektAbstract
Mazkur maqolada raqamlashtirish jarayonining inson huquq va erkinliklariga ta’siri, ayniqsa shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilish, raqamli muhitda shaxsiy hayot daxlsizligi, axborotdan foydalanish huquqi va kiberxavfsizlik masalalari huquqiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, elektron xizmatlar, ijtimoiy tarmoqlar, mobil ilovalar, sun’iy intellekt va katta ma’lumotlar texnologiyalarining keng qo‘llanilishi natijasida shaxs haqidagi ma’lumotlarni yig‘ish, saqlash, qayta ishlash va uzatish ko‘lami keskin oshmoqda. Shu bilan birga, ma’lumotlardan noqonuniy foydalanish, ruxsatsiz tarqatish, identifikatsiya ma’lumotlarini o‘g‘irlash, kiberfiribgarlik va raqamli bosim kabi xavflar ham kuchaymoqda. Maqolada O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi hamda “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonun asosida amaldagi huquqiy mexanizmlar ko‘rib chiqilib, ularni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqiladi.
References
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 2023-yil 30-aprel. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ.
O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-547-son, 2019-yil 2-iyul. LexUZ.
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirining 2023-yil 15-noyabrdagi 20-mh-son buyrug‘i — Shaxsga doir ma’lumotlarga ishlov berishning namunaviy tartibi. LexUZ.
United Nations. Universal Declaration of Human Rights. 1948.
Council of Europe. Convention for the Protection of Individuals with regard to Automatic Processing of Personal Data (Convention 108).
OECD. Guidelines on the Protection of Privacy and Transborder Flows of Personal Data.
European Union. General Data Protection Regulation (GDPR), Regulation (EU) 2016/679.
Kuner C. European Data Protection Law: Corporate Compliance and Regulation. Oxford University Press.
Solove D.J. Understanding Privacy. Harvard University Press.
Lessig L. Code and Other Laws of Cyberspace. Basic Books.
O‘zbekiston Respublikasining axborotlashtirish va kiberxavfsizlik sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlari.
LexUZ — O‘zbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
Elektron manbalar: https://lex.uz/uz/acts/-6445145 ; https://lex.uz/uz/acts/-4396419 ; https://lex.uz/acts/-6663967





