CHAQALOQ PARVARISHIGA OID REKLAMA DISKURSLARINING ANTROPOLINGVISTIK TAHLILI
Keywords:
antropolingvistika, lingvistik antropologiya, reklama diskursi, chaqaloq parvarishi, ona-bola munosabati, til ideologiyasi, ota-onalik identiteti, raqamli marketing, ona suti, chaqaloq oziqlanishi, diskurs tahlili, kommunikativ strategiya.Abstract
Mazkur maqolada chaqaloq parvarishi bilan bog‘liq reklama diskurslarining antropolingvistik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori reklama matnlarida tilning nafaqat axborot uzatuvchi vosita, balki ijtimoiy-madaniy qadriyatlar, ota-onalik identiteti, parvarish me’yorlari va iste’mol xulqini shakllantiruvchi kommunikativ mexanizm sifatidagi funksiyasiga qaratilgan. Tadqiqotda lingvistik antropologiya, diskurs tahlili, tanqidiy diskurs tahlili va reklama kommunikatsiyasi bo‘yicha ilmiy adabiyotlar, shuningdek, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO) va UNICEFning chaqaloq oziqlanishi hamda ona suti o‘rnini bosuvchi mahsulotlar marketingiga oid hujjatlari tahlil qilindi. Reklama diskurslarida “ona”, “bola”, “sog‘lom”, “tabiiy”, “himoya”, “g‘amxo‘rlik”, “ishonch”, “mutaxassis” kabi konseptual birliklarning muhim o‘rin egallashi aniqlanadi. Bunday birliklar mahsulotning funksional xususiyatlarini ifodalash bilan birga, yaxshi ota-ona haqidagi ijtimoiy tasavvurlarni ham faollashtiradi. Raqamli marketing sharoitida reklama va maslahat, tijoriy xabar va ekspert tavsiyasi o‘rtasidagi chegaralarning xiralashishi alohida antropolingvistik muammo sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari chaqaloq parvarishiga oid reklama diskurslarini o‘rganishda til, madaniyat, identitet, hokimiyat va iqtisodiy manfaatlarning o‘zaro aloqasini kompleks tarzda hisobga olish zarurligini ko‘rsatadi.
References
Duranti A. Linguistic Anthropology. Cambridge: Cambridge University Press, 1997. pp. 1–22, 27–48. Mazkur asar lingvistik antropologiyaning nazariy asoslari va tilning ijtimoiy-madaniy amaliyot sifatidagi xususiyatlarini yoritadi. Durantining asari lingvistik antropologiya bo‘yicha asosiy manbalardan biri sifatida qayd etilgan.
World Health Organization. International Code of Marketing of Breast-Milk Substitutes. Geneva: WHO, 1981. pp. 1–36. Hujjat ona suti o‘rnini bosuvchi mahsulotlarni reklama qilish, axborot tarqatish, sog‘liqni saqlash tizimi va marketing amaliyotlariga doir xalqaro tamoyillarni belgilaydi.
Jones A., Bhaumik S., Morelli G., Zhao J., Hendry M., Grummer-Strawn L., Chad N. “Digital Marketing of Breast-Milk Substitutes: A Systematic Scoping Review.” Current Nutrition Reports, 2022, Vol. 11, No. 3. pp. 416–430.
UNICEF, WHO. Global Breastfeeding Scorecard 2023. New York/Geneva, 2023. pp. 1–12. Hisobotda global emizish ko‘rsatkichlari, mamlakatlarning siyosiy va dasturiy yutuqlari hamda emizishni qo‘llab-quvvatlash bilan bog‘liq ko‘rsatkichlar berilgan.
Woolard K.A. “Language Ideology as a Field of Inquiry.” In: Schieffelin B.B., Woolard K.A., Kroskrity P.V. (eds.), Language Ideologies: Practice and Theory. New York: Oxford University Press, 1998. pp. 3–47.
Fairclough N. Discourse and Social Change. Cambridge: Polity Press, 1992. pp. 62–100, 115–117, 200–224. Asarda diskursning ijtimoiy o‘zgarishlar bilan aloqasi va reklama kabi janrlarning diskursiv xususiyatlari tahlil qilinadi.
World Health Organization. The International Code of Marketing of Breast-Milk Substitutes: Frequently Asked Questions. Geneva: WHO, 2017. pp. 1–24. Hujjat xalqaro kodeksning maqsadi, marketing cheklovlari va davlatlarning majburiyatlarini tushuntiradi.
World Health Organization. Scope and Impact of Digital Marketing Strategies for Promoting Breast-Milk Substitutes. Geneva: WHO, 2022. pp. 1–36. Hisobot raqamli marketing kanallari, strategiyalari va ularning chaqaloq oziqlanishiga ta’sirini ko‘rib chiqadi.
World Health Organization. WHO Guideline for Complementary Feeding of Infants and Young Children 6–23 Months of Age. Geneva: WHO, 2023. pp. 1–76. Qo‘llanmada 6–23 oylik bolalarning qo‘shimcha oziqlanishiga oid dalillarga asoslangan tavsiyalar berilgan.
World Health Organization. Guidance on Regulatory Measures Aimed at Restricting Digital Marketing of Breast-Milk Substitutes. Geneva: WHO, 2023. pp. 1–24. Hujjat raqamli muhitda ona suti o‘rnini bosuvchi mahsulotlarni marketing qilishni tartibga solish bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
World Health Assembly. WHA78 Resolution on Regulating the Digital Marketing of Breast-Milk Substitutes. Geneva: World Health Organization, 2025. pp. 1–5. Hujjat raqamli marketingning chaqaloq va kichik yoshdagi bolalar oziqlanishiga ta’siri hamda uni tartibga solish masalalarini ko‘rib chiqadi.
Schieffelin B.B., Woolard K.A., Kroskrity P.V. (eds.). Language Ideologies: Practice and Theory. New York: Oxford University Press, 1998. pp. 3–47, 103–145, 147–188, 211–225. Asarda til ideologiyasi, hokimiyat, identitet va ijtimoiy institutlarning til bilan munosabati tadqiq etiladi.
Fairclough N. Language and Power. London: Longman, 1989. pp. 1–20, 35–61, 89–115. Asar til, hokimiyat va ijtimoiy munosabatlarning o‘zaro aloqasini tanqidiy diskurs nuqtayi nazaridan tahlil qiladi.
World Health Organization, UNICEF. International Trade Agreements and Implementation of the International Code of Marketing of Breast-Milk Substitutes: Frequently Asked Questions. Geneva: WHO, 2020. pp. 1–22. Unda ona suti o‘rnini bosuvchi mahsulotlar marketingini tartibga solish va sog‘liqni himoya qilish bo‘yicha davlatlarning huquqiy vakolatlari ko‘rib chiqiladi.
World Health Organization, UNICEF. Marketing of Breast-Milk Substitutes: National Implementation of the International Code, Status Report 2022. Geneva: WHO, 2022. pp. 1–70. Hisobot mamlakatlarda xalqaro kodeksning huquqiy va institutsional jihatdan amalga oshirilishi, shu jumladan raqamli marketing masalalarini tahlil qiladi.
World Health Organization. Marketing of Breast-Milk Substitutes: National Implementation of the International Code, Status Report 2016. Geneva: WHO, UNICEF and IBFAN, 2016. pp. 1–64. Hisobot xalqaro kodeksni amalga oshirish, monitoring va milliy huquqiy choralar bo‘yicha ma’lumotlarni jamlaydi.
World Health Organization. The International Code of Marketing of Breast-Milk Substitutes: A Common Review and Evaluation Framework. Geneva: WHO, 1996. pp. 1–143. Hujjat xalqaro kodeksni milliy darajada ko‘rib chiqish va baholash metodologiyasini belgilaydi.
Lester G. The International Code of Marketing of Breast-Milk Substitutes: Survey of National Legislation and Other Measures Adopted (1981–1991). Geneva: World Health Organization, 1992. pp. 1–31. Ishda xalqaro kodeks qoidalarining turli mamlakatlar qonunchiligida aks etishi tahlil qilingan.





