SHAXSIY MA’LUMOTLARNI HIMOYA QILISH: O’ZBEKISTOV VA YEVROPA ITTIFOQI TAJRIBASI (GDRP)
Keywords:
shaxsga doir ma’lumotlar, GDPR, Yevropa Ittifoqi, O‘zbekiston, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish, ma’lumot subyekti huquqlari, qiyosiy-huquqiy tahlil, ma’lumotlar xavfsizligi, maxfiylik, Privacy by Design, Privacy by Default, Data Portability, Right to Erasure, Accountability, kiberxavfsizlik.Abstract
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi va Yevropa Ittifoqida shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilishning huquqiy asoslari hamda ularning o‘ziga xos xususiyatlari IMRAD metodologiyasi asosida qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqotda Yevropa Ittifoqining General Data Protection Regulation (GDPR) reglamenti va O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni asosida shaxsiy ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash, saqlash va himoya qilishning huquqiy mexanizmlari, ma’lumot subyektlarining huquqlari hamda davlat nazorat tizimlari o‘rganilgan. Shuningdek, GDPR tajribasi va O‘zbekiston amaliyoti qiyosiy tahlil qilinib, ma’lumotlarni o‘chirish huquqi (Right to Erasure), ma’lumotlarni ko‘chirish huquqi (Data Portability), “Privacy by Design” va “Privacy by Default” tamoyillari, hisobdorlik (Accountability) hamda shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilishning zamonaviy yondashuvlari tahlil etilgan. Tadqiqot davomida xalqaro va milliy normativ-huquqiy hujjatlar, ilmiy adabiyotlar hamda qiyosiy-huquqiy manbalar asosida tizimli, qiyosiy-huquqiy va normativ-huquqiy tahlil usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalari GDPRning ilg‘or huquqiy mexanizmlarini O‘zbekiston qonunchiligiga bosqichma-bosqich moslashtirish fuqarolarning shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish darajasini oshirish, raqamli xizmatlar xavfsizligini mustahkamlash, davlat organlari va ma’lumotlarni qayta ishlovchi subyektlarning hisobdorligini kuchaytirish hamda milliy qonunchilikni xalqaro standartlarga yaqinlashtirishga xizmat qilishini ko‘rsatadi. Shuningdek, O‘zbekistonda shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilish tizimini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
European Union. (2016). Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data (General Data Protection Regulation). Official Journal of the European Union, L119, 1–88. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj
O‘zbekiston Respublikasi. (2019). Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasining Qonuni (O‘RQ-547-son). LexUZ. https://lex.uz/docs/4396428
De Hert, P., & Papakonstantinou, V. (2016). The new General Data Protection Regulation: Still a sound system for the protection of individuals? Computer Law & Security Review, 32(2), 179–194. https://doi.org/10.1016/j.clsr.2016.02.006
Voigt, P., & von dem Bussche, A. (2017). The EU General Data Protection Regulation (GDPR): A Practical Guide. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-57959-7
Kuner, C., Bygrave, L. A., & Docksey, C. (Eds.). (2020). The EU General Data Protection Regulation (GDPR): A Commentary. Oxford University Press. https://global.oup.com/academic/product/the-eu-general-data-protection-regulation-gdpr-9780198821761
European Commission. (2024). Data protection: Legal framework of the European Union. https://commission.europa.eu/law/law-topic/data-protection/legal-framework-eu-data-protection_en
European Data Protection Board. (2024). Legal framework. https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/legal-framework_en
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2013). The OECD Privacy Framework. OECD Publishing. https://www.oecd.org/sti/ieconomy/privacy-guidelines.htm
Council of Europe. (2018). Convention 108+: Convention for the Protection of Individuals with regard to Automatic Processing of Personal Data. https://www.coe.int/en/web/data-protection/convention108
Information Commissioner's Office. (2023). Guide to the UK General Data Protection Regulation (UK GDPR). https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/





