TABIIYLIKDAN SUN’IYLIKKA: INSONLARNING TASHQI QIYOFASI QANCHALIK SUN’IYLASHMOQDA?
Keywords:
estetik jarrohlik, kosmetologiya, sun’iy go‘zallik, ijtimoiy tarmoqlar, go‘zallik filtrlari, tana dismorfik buzilishi, sun’iy intellekt.Abstract
Mazkur maqolaning maqsadi — zamonaviy jamiyatda insonlar tashqi qiyofasining sun’iylashuv darajasini, uni yuzaga keltirayotgan omillarni hamda ijtimoiy-psixologik oqibatlarini ilmiy asosda tahlil qilishdan iborat. Tadqiqot xalqaro statistik ma’lumotlarni (ISAPS, 2024) qiyosiy tahlil qilish, ilmiy adabiyotlarni tizimli o‘rganish va mavjud empirik tadqiqotlar natijalarini umumlashtirish usullari asosida amalga oshirildi. Tahlil natijalariga ko‘ra, 2024-yilda dunyo bo‘ylab qariyb 38 million estetik muolaja bajarilgan bo‘lib, so‘nggi to‘rt yilda ularning umumiy hajmi 42,5 foizga o‘sgan; ijtimoiy tarmoq filtrlari va sun’iy intellekt texnologiyalari esa go‘zallik standartlarini tobora noreal qiyofalar tomon siljitmoqda. Shuningdek, raqamli filtrlardan muntazam foydalanish «Snapchat dismorfiyasi» deb ataluvchi yangi psixologik hodisaning shakllanishiga olib kelayotgani aniqlandi. Xulosa sifatida, tashqi qiyofaning sun’iylashuvi texnologik, iqtisodiy va ijtimoiy-madaniy omillar uyg‘unlashgan global tendensiya ekani hamda uning salbiy ta’sirlarini yumshatish uchun media savodxonlikni oshirish va huquqiy mexanizmlarni takomillashtirish zarurligi asoslandi.
References
ISAPS. International Survey on Aesthetic/Cosmetic Procedures Performed in 2024. — International Society of Aesthetic Plastic Surgery, 2025. — URL: https://www.isaps.org/media/razfvmsk/isaps-global-survey-2024.pdf (murojaat sanasi: 10.07.2026).
ISAPS. New Global Aesthetics Report: A Shift Towards Facial Surgery Globally as Eyelid Ranks Top Procedure: press-reliz. — 2025. — URL: https://www.isaps.org/media/sqqoodpf/global-survey-2024-press-release-english.pdf (murojaat sanasi: 10.07.2026).
Haines A. From ‘Instagram Face’ to ‘Snapchat Dysmorphia’: How Beauty Filters Are Changing the Way We See Ourselves // Forbes. — 2021, 27-aprel. — URL: https://www.forbes.com/sites/annahaines/2021/04/27/from-instagram-face-to-snapchat-dysmorphia-how-beauty-filters-are-changing-the-way-we-see-ourselves/ (murojaat sanasi: 10.07.2026).
Newport Institute. Filters and Mental Health: How Photo-Editing Apps Impact Body Image. — URL: https://www.newportinstitute.com/resources/co-occurring-disorders/filters-mental-health/ (murojaat sanasi: 10.07.2026).
The association between use of social media and the development of body dysmorphic disorder and attitudes toward cosmetic surgeries: a national survey // Frontiers in Public Health. — 2024. — Vol. 12. — Art. 1324092. — URL: https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2024.1324092/full (murojaat sanasi: 10.07.2026).
Exploring Snapchat Dysmorphia, Body Dysmorphic Disorder Symptoms, and Body Trust in Patients Seeking Aesthetic Medicine Procedures // Aesthetic Surgery Journal. — 2025. — URL: https://academic.oup.com/asj/advance-article/doi/10.1093/asj/sjaf185/8256357 (murojaat sanasi: 10.07.2026).
McKinsey & Company. A close look at the global beauty industry in 2025. — URL: https://www.mckinsey.com/industries/consumer-packaged-goods/our-insights/a-close-look-at-the-global-beauty-industry-in-2025 (murojaat sanasi: 10.07.2026).
InsightAce Analytic. Artificial Intelligence (AI) in Beauty and Cosmetics Market: Global Market Analysis and Forecast. — URL: https://www.insightaceanalytic.com/report/global-artificial-intelligence-ai-in-beauty-and-cosmetics-market/1051 (murojaat sanasi: 10.07.2026).
Attest. Beauty & Cosmetics Market Size: Growth and Industry Trends. — URL: https://www.askattest.com/blog/articles/beauty-cosmetics-market-size (murojaat sanasi: 10.07.2026).
Selfie dysmorphia (Snapchat dysmorphia) // Wikipedia: ochiq ensiklopediya. — URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Selfie_dysmorphia (murojaat sanasi: 10.07.2026).





