SUNʼIY INTELLEKT ATAMALARINING OLTITA SEMANTIK MAKROMAYDONI VA ULAR BOʻYICHA TERMINOLOGIK BARQARORLIKNING TABAQALANISHI
Keywords:
semantik makromaydon, terminologik tasnif, denotativ barqarorlik, sunʼiy intellekt atamalari, konseptual mavhumlik, SI axloqi, tarmoqli terminologiya.Abstract
Maqolada sunʼiy intellekt (SI) sohasining 150 ta yadro atamasi oltita semantik makromaydon boʻyicha tasniflanadi: umumiy SI tushunchalari, infratuzilma va hisoblash, model arxitekturalari, mashinali va chuqur oʻqitish, tabiiy tilni qayta ishlash hamda axloq, huquq va masʼuliyat. Har bir makromaydon uchun oʻrtacha denotativ barqarorlik koʻrsatkichi hisoblanadi. Tahlil natijalari terminologik barqarorlikning makromaydonlar boʻyicha keskin tabaqalanishini koʻrsatdi: eng yuqori barqarorlik umumiy SI tushunchalari maydonida (0,74), eng pasti esa axloq va huquq maydonida (0,38) qayd etildi. Farqning sabablari konseptual mavhumlik darajasi va sohaning institutsional yoshi bilan izohlanadi.
References
Leychik V.M. Terminovedeniye: predmet, metody, struktura. – Moscow: LKI, 2009. – 256 s.
Superanskaya A.V., Podolskaya N.V., Vasilyeva N.V. Obshchaya terminologiya: voprosy teorii. – Moscow: Nauka, 1989. – 246 s.
Faber P. (Ed.) A Cognitive Linguistics View of Terminology and Specialized Language. – Berlin; Boston: De Gruyter Mouton, 2012. – 320 p.
Cruse D.A. Lexical Semantics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1986. – 310 p.
Geeraerts D. Theories of Lexical Semantics. – Oxford: Oxford University Press, 2010. – 341 p.
Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. 4th ed. – Hoboken: Pearson, 2020. – 1132 p.
Crawford K. Atlas of AI: Power, Politics, and the Planetary Costs of Artificial Intelligence. – New Haven: Yale University Press, 2021. – 336 p.
Gabriel I. Artificial Intelligence, Values, and Alignment // Minds and Machines. – 2020. – Vol. 30. – P. 411–437.
ISO/IEC 22989:2022. Information technology – Artificial intelligence – Artificial intelligence concepts and terminology. – Geneva: ISO, 2022. – 62 p.
IEEE Std 2894-2022. IEEE Guide for an Architectural Framework for Explainable Artificial Intelligence. – New York: IEEE, 2022. – 34 p.
Barocas S., Hardt M., Narayanan A. Fairness and Machine Learning. – Cambridge, MA: MIT Press, 2023. – 340 p.
Coeckelbergh M. AI Ethics. – Cambridge, MA: MIT Press, 2020. – 232 p.
Faber P., León-Araúz P. Specialized Knowledge Representation and the Parameterization of Context // Frontiers in Psychology. – 2016. – Vol. 7, Art. 196. – P. 1–20.
Goodfellow I., Bengio Y., Courville A. Deep Learning. – Cambridge, MA: MIT Press, 2016. – 775 p.
Musayev K.M. Oʻzbek terminologiyasi. – Toshkent: Fan, 1986. – 188 b.





