TA’LIM MUASSASALARIDA BOSHQARUV TIZIMI VA XODIMLARNI BOSHQARISH MEXANIZMLARINING SAMARADORLIGI: NAZARIY TAHLIL VA EMPIRIK TADQIQOT NATIJALARI

Authors

  • Qambarov Xalimjon Qodirovich Qo‘qon universiteti 2- kurs Magistri

Keywords:

ta’lim menejmenti; boshqaruv tizimlari; gibrid model; xodimlarni boshqarish mexanizmlari; kasbiy rivojlanish; rag‘batlantirish tizimi; institutsional islohot; O‘zbekiston.

Abstract

Ushbu maqolada ta’lim muassasalarida boshqaruv tizimlarining tipologiyasi va xodimlarni boshqarish mexanizmlarining samaradorligi nazariy va empirik jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi - xalqaro tajriba va milliy amaliyot asosida O‘zbekiston ta’lim tizimi uchun optimal boshqaruv modelini asoslashdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi qiyosiy-institutsional tahlil va empirik so‘rov (n=129, 2024‑2025 o‘quv yili) usullarining uyg‘unligiga asoslangan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, O‘zbekistonda xodimlarni boshqarish mexanizmlarining bir qator ko‘rsatkichlari (raqamli boshqaruv, baholash tizimlari, natijaga bog‘liq rag‘batlantirish) Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) o‘rtacha ko‘rsatkichlaridan sezilarli darajada past. Tadqiqot natijasida O‘zbekiston uchun “ikki darajali (dual-track)” gibrid boshqaruv modeli taklif etilgan bo‘lib, unga ko‘ra markaziy darajada sifat standartlari saqlanadi, muassasa darajasida esa kadrlar va moddiy rag‘batlantirish bo‘yicha kengroq mustaqillik beriladi. Xulosalar ta’lim boshqaruvi siyosatini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.

References

Bush, T. (2020). Theories of Educational Leadership and Management (5th ed.). SAGE Publications. – P. 34–56.

Симонов В.П. Педагогический менеджмент: ноу-хау в образовании. – М.: Высшая школа, 2007. – С. 89–112.

Sahlberg, P. (2021). Finnish Lessons 3.0: What Can the World Learn from Educational Change in Finland. Teachers College Press. – P. 67–89.

Pont, B., Nusche, D., & Moorman, H. (2008). Improving School Leadership, Vol. 1: Policy and Practice. OECD Publishing. – P. 45–67.

Fullan, M. (2021). The Right Drivers for Whole System Success. Center for Strategic Education. – P. 23–34.

Mintzberg, H. (2009). Managing. Berrett-Koehler Publishers. – P. 145–167.

Bertalanffy, L. von. (1968). General System Theory: Foundations, Development, Applications. George Braziller. – P. 38–52.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 26-maydagi PF-79-son Farmoni; Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 25-dekabrdagi 681-son qarori - “Davlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalari direktori lavozimiga nomzodlarni menejerlik o‘quv kurslarida o‘qitish va ularga menejerlik sertifikatini berish tartibi to‘g‘risida”gi Nizom.

Armstrong, M. (2020). Armstrong‘s Handbook of Human Resource Management Practice (15th ed.). Kogan Page. – P. 67–89.

Schmidt, F. L., & Hunter, J. E. (1998). The validity and utility of selection methods in personnel psychology. Psychological Bulletin, 124(2), 262–274.

Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2022). Effective Teacher Professional Development. Learning Policy Institute. – P. 12–34.

Muallif tomonidan 2024‑2025 o‘quv yilida o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalari (n=129).

DuFour, R., & Marzano, R.J. (2021). Leaders of Learning. Solution Tree Press. – P. 145–167.

Van der Klink, M. et al. (2019). 360-Degree Feedback in Dutch Education. Journal of Educational Administration, 57(3), 312–328.

Deci, E.L., & Ryan, R.M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.

Maslow, A.H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.

Herzberg, F. (1968). One More Time: How Do You Motivate Employees? Harvard Business Review, 46(1), 53–62.

Graen, G.B., & Uhl-Bien, M. (1995). Relationship-based approach to leadership: Development of LMX theory. Leadership Quarterly, 6(2), 219–247.

Burns, J.M. (1978). Leadership. Harper & Row. – P. 20–34.

Bass, B. M., & Avolio, B. J. (Eds.). (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. Sage Publications. – P. 44–67.

Edmondson, A.C. (2018). The Fearless Organization. Wiley. – P. 15–38.

Downloads

Published

2026-08-15