SUV XO‘JALIGI OBYEKTLARIDA MEHNAT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH: KASBIY XAVFLARNI BAHOLASH VA RAQAMLI MONITORING TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
mehnat muhofazasi, texnika xavfsizligi, suv xo‘jaligi, kasbiy risk, xavf omili, nasos stansiyasi, yopiq ish joyi, vodorod sulfidi, elektr xavfsizligi, biologik xavf, IoT, raqamli monitoring.Abstract
Maqolada suv xo‘jaligi, suv ta’minoti, oqova suvlarni tozalash inshootlari, nasos stansiyalari va gidrotexnik obyektlarda mehnat xavfsizligini ta’minlashning zamonaviy metodologik yondashuvlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi suv xo‘jaligi obyektlarida mexanik, elektr, kimyoviy, biologik, fizik hamda yopiq ish joylaridagi atmosfera xavflarining bir vaqtda mavjud bo‘lishi bilan izohlanadi. Tadqiqotda xavflarni identifikatsiya qilish, kasbiy risklarni baholash, xavflarni boshqarish ierarxiyasi va raqamli monitoring tamoyillari tizimli ravishda tahlil qilindi. Kasbiy xavfni ehtimollik va oqibat og‘irligi ko‘paytmasiga asoslangan matritsali baholash modeli taklif etildi. Oqova suvlar bilan bog‘liq yopiq va cheklangan joylarda vodorod sulfidi, kislorod yetishmasligi hamda yonuvchan gazlar xavfi alohida tahlil qilindi. Shuningdek, IoT texnologiyalari, gaz analizatorlari, vibratsiya, harorat va suv sathi sensorlari asosida real vaqt rejimidagi raqamli monitoring modeli taklif etildi. Tadqiqot natijalari suv xo‘jaligi obyektlarida mehnat xavfsizligini reaktiv yondashuvdan proaktiv va prognozli boshqaruv modeliga o‘tkazish imkoniyatini ko‘rsatadi.
References
ISO 45001:2018. Occupational health and safety management systems — Requirements with guidance for use. Geneva: ISO, 2018.
ISO 31000:2018. Risk management — Guidelines. Geneva: ISO, 2018.
International Labour Organization. Guidelines on Occupational Safety and Health Management Systems: ILO-OSH 2001. Geneva: ILO, 2001.
Occupational Safety and Health Administration. Hydrogen Sulfide — Hydrogen Sulfide in Workplaces. U.S. Department of Labor.
Occupational Safety and Health Administration. Hydrogen Sulfide — Evaluating and Controlling Exposure. U.S. Department of Labor.
Occupational Safety and Health Administration. Permit-Required Confined Spaces, 29 CFR 1910.146. U.S. Department of Labor.
National Institute for Occupational Safety and Health. Hydrogen Sulfide. Centers for Disease Control and Prevention.
World Health Organization. Guidelines for Drinking-water Quality. Geneva: WHO.
World Health Organization. Water Safety Plan Manual: Step-by-step risk management for drinking-water suppliers. Geneva: WHO.
United Nations. The United Nations World Water Development Report. UNESCO World Water Assessment Programme.
O‘zbekiston Respublikasi. Mehnat kodeksi.
O‘zbekiston Respublikasi. “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonun.
O‘zbekiston Respublikasining suv resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilishga oid normativ-huquqiy hujjatlari.
International Labour Organization. Safety and Health at Work: A Vision for Prevention. Geneva: ILO.
WHO. Water, Sanitation, Hygiene, and Wastewater Management. World Health Organization.





