TURLI YOSHDAGI NUTQ BUZILISHIGA EGA BOLALARDA KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING LOGOPEDIK ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Xamidova Muattarxon Akmaljon qizi Andijon davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta’lim va maxsus pedagogika fakulteti Logopediya yo‘nalishi 3-kurs talabasi

Keywords:

kommunikativ kompetensiya, nutq buzilishi, logopediya, logopedik korreksiya, nutq terapiyasi, kommunikativ ko'nikmalar, differensial yondashuv, yosh xususiyatlari, inklyuziv ta'lim, ijtimoiy moslashuv, korreksion pedagogika, nutqiy rivojlanish.

Abstract

 Ushbu maqolada turli yoshdagi nutq buzilishlariga (dislaliya, dizartriya, alaliya) ega bo‘lgan bolalarda kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning logopedical asoslarini takomillashtirish masalalari ilmiy va amaliy jihatdan tadqiq etilgan. An'anaviy logopedik korreksiyaning faqatgina tovush talaffuziga yo‘naltirilganligi bolaning ijtimoiy adaptatsiyasini ta'minlashda yetarsiz ekanligi muammoning dolzarbligini belgilaydi. Tadqiqot davomida Andijon viloyatidagi maxsus va inklyuziv ta'lim muassasalarida nutq nuqsoni bo‘lgan turli yosh guruhidagi bolalarning muloqotga kirishish darajasi, psixolingvistik diagnostika va tizimli korreksion-pedagogik yondashuvlar asosida tahlil qilindi.

Tadqiqot metodologiyasi sifatida qiyosiy-pedagogik tahlil, nutqiy keyslar va shaxsga yo‘naltirilgan integrativ interaktiv muloqot o‘yinlaridan foydalanildi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, logopedik mashg‘ulotlarga kommunikativ-faoliyatli yondashuvning tatbiq etilishi bolalarda nutqiy qo‘rquvni (logofobiyani) sezilarli darajada kamaytiradi va ekspressiv nutq faolligini o‘rtacha 35% ga oshiradi. Maqolada ilk bor turli yoshdagi bolalarning yosh va individual differensial (farqlovchi) xususiyatlarini hisobga olgan holda logopedik yordam ko‘rsatishning integratsiyalashgan innovatsion modeli taklif etilgan bo‘lib, u bolalarni jamiyatga to‘liq sotsializatsiya qilish imkonini beradi.

References

Mo‘minova L.R. Logopediya (Darslik) [Logopedics (Textbook)]. – Toshkent: Noshir, 2013. – 280 b. (In Uzb.)

Ayupova M.Yu. Logopediya (Darslik) [Logopedics (Textbook)]. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2007. – 184 b. (In Uzb.)

Vygotskij L.S. Myshlenie i rech' [Thinking and speech]. – Moskva: Labirint, 2005. – 352 p. (In Russ.)

Levina R.E. Osnovy obucheniya i vospitaniya detej s narusheniyami rechi [Foundations of education and upbringing of children with speech disorders]. – Moskva: Prosveshchenie, 1969. – 268 p. (In Russ.)

Bloom L. Language Development: Form and Function in Emerging Grammars. – Cambridge: MIT Press, 1970. – P. 140-165.

Ayres J. Sensory Integration and the Child. – Los Angeles: Western Psychological Services, 2005. – P. 85-110.

Downloads

Published

2026-08-11