O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA XALQARO TIJORAT ARBITRAJLARI QARORLARINI SUDDA TAN OLISH JARAYONI: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR

Authors

  • Anvarov Demirali Taxir o’g’li Toshkent davlat yuridik universiteti «Xalqaro huquq va qiyosiy huquqshunoslik» fakulteti 3-bosqich talabasi

Keywords:

xalqaro tijorat arbitraji, arbitraj qarorini tan olish, ijro etish, Nyu-York konvensiyasi, ekzekvatura, davlat siyosati (public policy), o‘zaro ta'minlash, Toshkent xalqaro arbitraj markazi, iqtisodiy sud, investitsiya nizolari.

Abstract

Mazkur maqola xalqaro tijorat arbitrajlari qarorlarini O‘zbekiston Respublikasi sudlarida tan olish va ijro etish institutini kompleks tarzda tahlil qilishga bag‘ishlangan. 1958 yildagi Nyu-York konvensiyasi, «Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida»gi 2021 yildagi Qonun  va Iqtisodiy protsessual kodeksning tegishli boblari tahlili asosida tan olish institutining huquqiy tabiati, protsessual tartibi va bosh tortish asoslari ochib berilgan. Nazariy tahlildan tashqari, maqolada oltita real vaziyat — xususan Oxus Gold plc kompaniyasining Amerika va Fransiya sudlarida O‘zbekistonga qarshi arbitraj qarorini ijro ettirishga urinishi, Rossiya Federatsiyasi Moskva okrugi kassatsiya sudining O‘zbekiston Oliy xo‘jalik sudi qarorini tan olishdan bosh tortgan amaliyoti, Toshkent va Nukus iqtisodiy sudlarining xorijiy arbitraj qarorlarini muvaffaqiyatli tan olgan amaliy kейслари, hamda mintaqaviy qiyosiy tajriba sifatida Belarusiya sudlarining Stokgolm arbitraji qarorini tan olgan ishi — asosida institutning amaliy samaradorligi tanqidiy baholangan. Muallif tan olish institutidagi bir qator muammoli jihatlarni — o‘zaro ta'minlash (взаимность) tamoyilini isbotlashning murakkabligi, «davlat siyosati» (public policy) asosining noaniqligi, doimiy faoliyat yurituvchi arbitraj muassasalarini tashkil etish tartibining qonunchilikda tartibga solinmaganligi, sud tekshiruvi standarti va isbot yuki taqsimotining noaniqligi hamda O‘zbekistonda joylashgan arbitraj markazlari qarorlarining xorijda tan olinishidagi qiyinchiliklar — aniqlab, har bir muammo bo‘yicha aniq va amaliy yechimlarni ishlab chiqqan.

References

Конвенция Организации Объединенных Наций о признании и приведении в исполнение иностранных арбитражных решений (Нью-Йорк, 10 июня 1958 года).

UNCITRAL Model Law on International Commercial Arbitration (1985, with amendments as adopted in 2006).

O‘zbekiston Respublikasining «Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida»gi Qonuni, 16.02.2021 y., № ЗРУ-674.

O‘zbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksi (24.01.2018 y. № ЗРУ-461-son Qonun bilan tasdiqlangan, 01.04.2018 y. kuchga kirgan).

O‘zbekiston Respublikasining «Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida»gi Qonunning qabul qilinishi munosabati bilan ba'zi qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi Qonuni, 16.05.2022 y., № ЗРУ-769.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Savdo-sanoat palatasi huzurida Toshkent xalqaro arbitraj markazini (TIAC) tashkil etish to‘g‘risida»gi Qarori, 05.11.2018 y., № ПП-4001.

Соглашение о порядке разрешения споров, связанных с осуществлением хозяйственной деятельности (Киев, 1992 г.).

Конвенция о правовой помощи и правовых отношениях по гражданским, семейным и уголовным делам (Минск, 1993 г.).

Обзор Закона Республики Узбекистан «О международном коммерческом арбитраже» // Gratanet.com, 2021. URL: https://gratanet.com/ru/publications/law-uzbekistan-international-commercial-arbitration (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Отахонов Ф. Правовые основы признания и приведения в исполнение иностранных арбитражных решений в Узбекистане // Mediator.uz. URL: https://mediator.uz/arbitrazh_ru/190-pravovye-osnovy-priznanija-i-privedenija-v-ispolnenie-inostrannyh-arbitrazhnyh-reshenij-v-uzbekistane.html (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Правовые основы признания и приведения в исполнение иностранных арбитражных решений в Узбекистане // Jusmundi.com. URL: https://jusmundi.com/en/document/publication/ru-pravovye-osnovy-priznaniia-i-privedeniia-v-ispolnenie-inostrannykh-arbitrazhnykh-reshenii-v-uzbekistane (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Правовые основы и этапы создания международного коммерческого арбитража в Узбекистане // Inlibrary.uz, 2022. URL: https://inlibrary.uz/index.php/commercial-arbitration/article/view/24118 (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Исполнение иностранных решений в Узбекистане // Vitvet.com, 2026. URL: https://vitvet.com/articles/strany/uzbekistan/ispolnenie_inostrannyh_reshenij_v_uzbekistane/ (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Взыскание долга в Узбекистане: инструкция для кредитора // Vitvet.com. URL: https://vitvet.com/articles/strany/uzbekistan/vzyskanie_zadolzhennosti_s_uzbekskoj_kompanii/ (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Отказ в признании и исполнении: основания и ошибки кредитора // E-sud.by. URL: https://e-sud.by/useful/blog/otkaz-v-priznanii-i-ispolnenii-v-kazahstane-uzbekistane-i-gruzii (murojaat sanasi: 15.07.2026).

В Узбекистане внесены изменения в порядок рассмотрения дел в экономических судах // Gratanet.com, 2022. URL: https://gratanet.com/ru/news/uzbekistan-introduces-changes-to-the-procedure-for-considering-cases-in-economic-courts (murojaat sanasi: 15.07.2026).

По каким основаниям экономический суд может остановить производство по делу // Norma.uz. URL: https://www.norma.uz/novoe_v_zakonodatelstve/po_kakim_osnovaniyam_ekonomicheskiy_sud_mojet_ostanovit_proizvodstvo_po_delu (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Как решения иностранных судов признаются и исполняются в Узбекистане // Norma.uz. URL: https://www.norma.uz/novoe_v_zakonodatelstve/kak_resheniya_inostrannyh_sudov_priznayutsya_i_ispolnyayutsya_v_uzbekistane (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Признание и принудительное исполнение иностранных арбитражных решений в Казахстане: проблемы теории и практики // Jusmundi.com. URL: https://jusmundi.com/en/document/publication/ru-pravovye-osnovy-priznaniia-i-privedeniia-v-ispolnenie-inostrannykh-arbitrazhnykh-reshenii-v-uzbekistane (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Исполнение и отмена арбитражных решений: практика 2022 года // Jurist.by. URL: https://jurist.by/zhurnal/statia/ispolnenie-i-otmena-arbitrazhnyh-reshenij-praktika-2022-goda (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Как решения иностранных судов признаются и исполняются в Узбекистане (муддатlar bo‘yicha) // Norma.uz. URL: https://www.norma.uz/novoe_v_zakonodatelstve/kak_resheniya_inostrannyh_sudov_priznayutsya_i_ispolnyayutsya_v_uzbekistane (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Узбекистан выиграл арбитражное разбирательство с Oxus Gold // Gazeta.uz, 15.04.2016. URL: https://www.gazeta.uz/ru/2016/04/15/oxus-gold/ (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Обзор практики ФАС МО по применению норм об оспаривании решений третейских судов и о признании и приведении в исполнение решений иностранных судов // Арбитражный суд Московского округа. URL: http://www.fasmo.arbitr.ru/node/13052 (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Международный арбитраж отклонил иск Oxus Gold против Узбекистана // Gazeta.uz, 23.12.2015. URL: https://www.gazeta.uz/ru/2015/12/23/oxus/ (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Узбекистан требует отклонить в США заявление об исполнении решения арбитража на $13 млн // РАПСИ, 12.08.2019. URL: http://rapsinews.ru/international_news/20190812/302734346.html (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Международный трибунал отклонил иск британской Oxus Gold к Узбекистану // ИА REGNUM, 23.12.2015. URL: https://regnum.ru/news/2042646.html (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Суд в США отложил разбирательство по арбитражному решению против Узбекистана // РАПСИ, 08.02.2019. URL: https://rapsinews.ru/international_news/20190208/294778102.html (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Oxus Gold v. Republic of Uzbekistan, UNCITRAL // Italaw.com. URL: https://www.italaw.com/cases/781 (murojaat sanasi: 15.07.2026).

In the Matter of an Arbitration under the Arbitration Rules of the UNCITRAL, Oxus Gold plc v. Republic of Uzbekistan (Award) // Italaw.com. URL: https://www.italaw.com/sites/default/files/case-documents/italaw7238_2.pdf (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Узбекистан потребовал у США отклонить заявление о решении арбитражного суда на $13 млн // Repost.uz. URL: https://repost.uz/ne-soglasni (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Oxus Gold v. Uzbekistan, Memorandum Opinion of the United States District Court for the District of Columbia, 30 July 2019 // Jusmundi.com. URL: https://jusmundi.com/en/document/decision/en-oxus-gold-plc-v-republic-of-uzbekistan (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Ташкентский международный арбитражный центр: особенности и возможности для россиян // Право.ру, 2025. URL: https://pravo.ru/story/259485/ (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Ташкентский международный арбитражный центр (TIAC) – регламент, признание решений и преимущества // E-sud.by. URL: https://e-sud.by/useful/blog/tashkentskiy-mezhdunarodnyy-arbitrazhnyy-centr (murojaat sanasi: 15.07.2026).

TIAC Model Arbitration Clause // Tashkent International Arbitration Centre. URL: https://www.tiac.uz/tiac-model-arbitration-clause (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Ташкентский международный арбитражный центр (TIAC) — что это? // Sl.ceur.ru. URL: https://sl.ceur.ru/dictionary/tashkentskij-mezhdunarodnyj-arbitrazhnyj-czentr-tiac/ (murojaat sanasi: 15.07.2026).

При ТПП создается Ташкентский международный арбитражный центр // Norma.uz. URL: https://www.norma.uz/novoe_v_zakonodatelstve/pri_tpp_sozdaetsya_tashkentskiy_mejdunarodnyy_arbitrajnyy_centr (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Van den Berg A.J. The New York Arbitration Convention of 1958: Towards a Uniform Judicial Interpretation. — The Hague: Kluwer Law and Taxation Publishers.

UNCITRAL Secretariat Guide on the Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (New York, 1958).

Решения экономических судов можно оспорить в ревизионной инстанции // Norma.uz. URL: https://www.norma.uz/novoe_v_zakonodatelstve/resheniya_ekonomicheskih_sudov_mojno_osporit_v_revizionnoy_instancii (murojaat sanasi: 15.07.2026).

Ф.Отахонов. Доклад о правовых основах признания и приведения в исполнение иностранных арбитражных решений в Узбекистане на международной конференции, посвященной 60-летию Нью-Йоркской конвенции (Бишкек).

Downloads

Published

2026-07-27