O‘ZBEKISTONDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA LOYIHALARINI MOLIYALASHTIRISHDA XORIJIY INVESTITSIYALARNING ROLI

Authors

  • Jumaqulov Javohir Akbar oʻgʻli JIDU Jahon iqtisodiyoti mutaxassisligi magistranti

Keywords:

qayta tiklanuvchi energiya, xorijiy investitsiyalar, yashil energetika, quyosh energetikasi, shamol energetikasi, davlat-xususiy sheriklik, energiya xavfsizligi, yashil iqtisodiyot, ekologik barqarorlik, O‘zbekiston.

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekistonda qayta tiklanuvchi energetika sohasining zamonaviy rivojlanish tendensiyalari, xorijiy investitsiyalarni jalb qilish mexanizmlari hamda ularning iqtisodiy va ekologik samaradorligi kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda quyosh, shamol va gidroenergetika quvvatlarining o‘sish dinamikasi, elektr energiyasi ishlab chiqarish tarkibidagi o‘zgarishlar va 2030-yilgacha belgilangan strategik maqsadlar yoritiladi. Davlat-xususiy sheriklik, uzoq muddatli elektr energiyasini xarid qilish shartnomalari va hukumat kafolatlari kabi investitsion mexanizmlarning ahamiyati ochib beriladi. Xalqaro investorlar va moliya institutlarining energetika transformatsiyasidagi o‘rni, xorijiy kapitalning texnologiyalar transferi, tabiiy gaz tejalishi, yangi ish o‘rinlari yaratilishi hamda zararli emissiyalarni kamaytirishga ta’siri baholanadi. Elektr tarmoqlarining yetarli rivojlanmaganligi, mahalliylashtirish darajasining pastligi, valyuta va investitsion risklar kabi mavjud muammolar aniqlanib, qayta tiklanuvchi energetikani barqaror rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari asoslab beriladi.

References

Abdushukurova, R. (2025, 22 oktabr). O‘zbekistonda “yashil” energiya ishlab chiqarish 9 mlrd kVt/soatga yetdi. Daryo.uz. https://daryo.uz/2025/10/22/ozbekistonda-yashil-energiya-ishlab-chiqarish-9-mlrd-kvtsoatga-yetdi/

ACWA Power. (2021). ACWA Power signs agreement for 100MW Uzbekistan wind power project. https://acwapower.com/en/media-center/latest-news/acwa-power-signs-agreement-for-100mw-uzbekistan-wind-power-project/

Asian Development Bank. (n.d.). “Nur Navoi Solar” Foreign Enterprise Limited Liability Company: Navoi Solar Power Project (Uzbekistan). https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/53340/53340-001-xarr-en.pdf

Davlat-xususiy sheriklik to‘g‘risida (O‘RQ-537-son Qonun). LexUZ. https://lex.uz/uz/docs/-4329270

Enerdata. (2024, January 23). Uzbekistan targets 27 GW of renewable capacity, 40% in power generation by 2030. https://www.enerdata.net/publications/daily-energy-news/uzbekistan-targets-27-gw-renewable-capacity-40-power-generation-2030.html

Gazeta.uz. (2026, 5 yanvar). O‘zbekistonda 2025-yilda quyosh va shamol orqali elektr energiyasi ishlab chiqarish 2 karra ko‘paydi — Energetika vazirligi. https://www.gazeta.uz/oz/2026/01/05/energy/

Investitsiyalar va investitsiya faoliyati to‘g‘risida. LexUZ. https://lex.uz/mact/-4664142

Masdar. (2023). Nur Navoi solar project: Navoi region, Uzbekistan. https://masdar.ae/-/media/corporate-revamp/projects/downloads/uzbekistan/2023/nur-navoi-solar-project_en.pdf

Masdar. (2025, November 11). Masdar signs landmark agreement for Uzbekistan’s largest standalone battery energy storage project. https://masdar.ae/en/news/newsroom/masdar-signs-landmark-agreement-for-uzbekistans-largest-standalone-battery-energy-storage-project

Nurberdiyev, S. (2022, September 14). Quyosh va shamol elektr stansiyalarini xarid qilganlik uchun kompensatsiya to‘lanadi. NORMA.UZ. https://www.norma.uz/oz/qonunchilikda_yangi/quesh_va_shamol_elektr_stanciyalarini_harid_qilganlik_uchun_kompensaciya_tulanadi

O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi. (2026, 14 May). Kun raqami: “Yashil” energiya 4 mlrd kVt⋅soatga yetdi — bu o‘tgan yilning mos davridagidan 29%ga ko‘p. https://gov.uz/oz/minenergy/news/view/165913

“O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ. (2026, 1 yanvar). 2025-yilda elektr energiyasini ishlab chiqarish. https://www.uzbekistonmet.uz/oz/lists/view/7945

Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish to‘g‘risida (O‘RQ-539-son Qonun). LexUZ. https://lex.uz/ru/docs/-4346831

Spot. (2026, 3 yanvar). Oʻzbekistonda elektr energiyasi ishlab chiqarish 6%ga, quyosh va shamol generatsiyasi esa ikki baravarga oshdi. https://www.spot.uz/oz/2026/01/03/electricity-generation/

The Caspian Post. (2025, June 23). Saudi’s ACWA Power expands into Uzbekistan’s green energy sector. https://caspianpost.com/energy/saudi-s-acwa-power-expands-into-uzbekistan-s-green-energy-sector

UzDaily. (2020). Uzbekistan plans to build photovoltaic power plants in the country with a total capacity of 5,000 MW. https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-plans-to-build-photovoltaic-power-plants-in-the-country-with-a-total-capacity-of-5000-mw/

UzDaily. (2026, 13 fevral). O‘zbekistondagi quyosh va shamol elektr stansiyalari 2026 yilda 1 mlrd kVt⋅soat “yashil” energiya ishlab chiqardi. https://www.uzdaily.uz/uz/ozbekistondagi-quyosh-va-shamol-elektr-stansiyalari-2026-yilda-1-mlrd-kvtsoat-yashil-energiya-ishlab-chiqardi/

UzDaily. (2026, January 15). Masdar secures international financing for new renewable energy project in Uzbekistan. https://www.uzdaily.uz/en/masdar-secures-international-financing-for-new-renewable-energy-project-in-uzbekistan/

UZ24. (2026, 10 iyun). O‘zbekistonda bir milliard kVt/soat “yashil” energiya ishlab chiqarish 24 kunga tushdi. https://uz24.uz/uz/articles/green-26-6-10

Yuz.uz. (2024, 21 oktabr). Oʻzbekistonda quyosh va shamol elektr stansiyalari 4 mlrd kVt·soat elektr energiyasi ishlab chiqardi. https://yuz.uz/uz/news/ozbekistonda-quyosh-va-shamol-elektr-stantsiyalari-4-mlrd-kvtsoat-elektr-energiyasi-ishlab-chiqardi

Газета.uz. (2025, 12 марта). Voltalia заключила долгосрочное соглашение о продаже электроэнергии в Узбекистане. https://www.gazeta.uz/ru/2025/03/12/voltalia-uzbekistan/

Downloads

Published

2026-07-24