RIEMANN TENZORI

Authors

  • Dilafruz Yusupova Institute of Fundamental and Applied Research, National Research University TIIAME, Kori Niyoziy 39, Tashkent 100000, Uzbekistan

Keywords:

Riman tenzori, differensial geometriya, umumiy nisbiylik nazariyasi, kovariant hosila, Biyanki tengliklari, Rikchi tenzori, metrik tenzor, Kristoffel belgilari, fazo-vaqt egri chiziqliligi.

Abstract

Ushbu ilmiy maqola umumiy nisbiylik nazariyasi va differensial geometriyaning eng muhim fundamental tushunchalaridan biri bo‘lgan Riman fazo-vaqtining egri chiziqlilik tenzori (Riman-Kristoffel tenzori) va uning fizik-matematik xossalariga bag‘ishlanadi. Tadqiqotda Riman tenzorining algebraik va differensial simmetriyalari, Biyanki tengliklari, shuningdek, uning Tensoz analizi hamda Eynshteyn maydon tenglamalarini keltirib chiqarishdagi o‘rni atroflicha tahlil qilingan. Metrik tenzorning ikkinchi tartibli hosilalari orqali Riman tenzorining hosil bo‘lish mexanizmi, Rikchi tenzori va skalyar egri chiziqlilikka kontraksiya (qisqarish) jarayonlari ko‘rib chiqilgan. Maqolada affin bog‘lanishli fazolarda parallel ko‘chirish va kovariant hosilaning kommutatorli nisbatlari faktologik ma’lumotlar asosida tahlil etilgan.

References

Riemann, B. (1867). Ueber die Hypothesen, welche der Geometrie zu Grunde liegen. Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, 13, S. 133–152.

Einstein, A. (1916). Die Grundlage der allgemeinen Relativitätstheorie. Annalen der Physik, 354(7), S. 769–822.

Landau, L. D., & Lifshitz, E. M. (1975). The Classical Theory of Fields (4th ed., Vol. 2). Butterworth-Heinemann, pp. 260–285.

Misner, C. W., Thorne, K. S., & Wheeler, J. A. (1973). Gravitation. W. H. Freeman and Company, pp. 218–254.

Hawking, S. W., & Ellis, G. F. R. (1973). The Large Scale Structure of Space-Time. Cambridge University Press, pp. 38–62.

Carroll, S. M. (2004). Spacetime and Geometry: An Introduction to General Relativity. Addison-Wesley, pp. 121–158.

Weinberg, S. (1972). Gravitation and Cosmology: Principles and Applications of the General Theory of Relativity. John Wiley & Sons, pp. 131–160.

Wald, R. M. (1984). General Relativity. The University of Chicago Press, pp. 35–54.

Stephani, H., Kramer, D., MacCallum, M., Hoenselaers, C., & Herlt, E. (2003). Exact Solutions of Einstein's Field Equations (2nd ed.). Cambridge University Press, pp. 15–42.

Rashevsky, P. K. (1967). Rieman Geometry and Tensor Analysis (3rd ed.). Nauka, pp. 180–210.

Willmore, T. J. (1993). Riemannian Geometry. Oxford University Press, pp. 75–102.

Kobayashi, S., & Nomizu, K. (1963). Foundations of Differential Geometry (Vol. 1). Interscience Publishers, pp. 130–165.

Downloads

Published

2026-07-24