YO‘L-TRANSPORT HODISALARINI BASHORAT QILISH MODELINI ISHLAB CHIQISH (TOSHKENT SHAHRIDAGI YO‘NALISHLI AVTOBUSLAR MISOLIDA)

Authors

  • Teshaboyev Nodir Shukur o‘g‘li Toshkent davlat transport universiteti Transport logistikasi kafedrasi tayanch doktoranti
  • Abdullayev Botir Inatovich Texnika fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent, Toshkent davlat transport universiteti Transport logistikasi kafedrasi mudiri

Keywords:

yo‘l-transport hodisasi, YTH, bashorat qilish modeli, vaqtli qatorlar, eng kichik kvadratlar usuli, matematik modellashtirish, yo‘l harakati xavfsizligi, yo‘nalishli avtobuslar, transport tizimi, haydovchi tajribasi, statistik tahlil, Toshkent shahri.

Abstract

Mazkur maqolada Toshkent shahridagi yo‘nalishli avtobuslarda sodir bo‘lishi mumkin bo‘lgan yo‘l-transport hodisalari (YTH) sonini bashorat qilish modeli ishlab chiqilgan. Tadqiqotda vaqtli qatorlar usuli va eng kichik kvadratlar usulidan foydalanilib, YTHlar dinamikasi matematik modellashtirildi. Tadqiqot uchun Toshkent shahrida yo‘nalishli avtobuslarda so‘nggi 5 yil davomida sodir bo‘lgan YTHlar bo‘yicha statistik ma’lumotlar tahlil qilindi. Natijalar asosida kelgusi 10 yil davomida yuz berishi mumkin bo‘lgan YTHlar sonini prognozlash imkoniyati yaratildi. Shuningdek, haydovchilarning yosh ko‘rsatkichi va ish tajribasining YTHlar yuzaga kelishiga ta’siri o‘rganildi. Tahlillar natijasida ish tajribasi 5 yilgacha bo‘lgan hamda 30–40 yosh oralig‘idagi haydovchilar tomonidan eng ko‘p YTH sodir etilishi aniqlangan. Ishlab chiqilgan modelning ishonchlilik darajasi statistik mezonlar asosida baholanib, modelning amaliy qo‘llash uchun mosligi asoslandi. Tadqiqot natijalari yo‘l harakati xavfsizligini oshirish, profilaktik choralarni ishlab chiqish va transport tizimini samarali boshqarishda muhim ahamiyat kasb etadi.

References

O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 19-yanvardagi O‘RQ-900-son “Yo‘l harakati to‘g‘risida”gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 4-apreldagi PQ-190-son “Avtomobil yo‘llarida inson xavfsizligini ishonchli ta’minlash va o‘lim holatlarini keskin kamaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori.

Global status report on road safety 2023. – Geneva: World Health Organization, 2023.

Smeed R.J. Some statistical aspects of road safety research // Journal of the Royal Statistical Society. Series A (General). – 1949. – Vol. 112, №1. – P. 1–34.

Hauer E. Observational Before-After Studies in Road Safety. – Oxford: Pergamon Press, 1997.

Elvik R., Høye A., Vaa T., Sørensen M. The Handbook of Road Safety Measures. 2nd ed. – Bingley: Emerald Group Publishing, 2009.

Спирин И.В. Организация и управление пассажирскими автомобильными перевозками: учебник. – М.: Издательский центр «Академия», 2010. – 400 с.

Samatov G‘.A., Abdullayev B.I. Jamoat transportida tashishni tashkil etish va boshqarish. – Toshkent, 2022. – 174 b.

Abdullaev B., Yuldoshev D., Muminov T., Axmedov D. Improving the method of assessing road safety at intersections of single-level highways // E3S Web of Conferences (CONMECHYDRO–2021). – 2021. – Vol. 264. – 05027. – DOI: 10.1051/e3sconf/202126405027

Yo‘ldoshev D.F., Abdullayev B.I., Mo‘minov T.Sh. Shahar jamoat transporti harakat rejimiga ob-havo ko‘rsatkichlarining ta’siri // Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. – Vol. 2, №1. – B. 107–116.

Nazarov A.A., Odilov N.E. Shovqin miqdorlarini avtomobil harakatlanishi jarayonida baholash // “KiberLeninka” ilmiy elektron kutubxonasi. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/shovqin-miqdorlarini-avtomobil-harakatlanishi-jarayonida-baholash

Odilov N.E. Jamoat transportlarida yo‘lovchilar oqimini aniqlashning zamonaviy usullari tahlili // “KiberLeninka” ilmiy elektron kutubxonasi. – 2022.

Box G.E.P., Jenkins G.M., Reinsel G.C., Ljung G.M. Time Series Analysis: Forecasting and Control. 5th ed. – Hoboken: John Wiley & Sons, 2015.

Quddus M.A. Time series count data models: An empirical application to traffic accidents // Accident Analysis & Prevention. – 2008. – Vol. 40, №5. – P. 1732–1741.

Lord D., Mannering F. The statistical analysis of crash-frequency data: A review and assessment of methodological alternatives // Transportation Research Part A: Policy and Practice. – 2010. – Vol. 44, №5. – P. 291–305.

Abdel-Aty M.A., Radwan A.E. Modeling traffic accident occurrence and involvement // Accident Analysis & Prevention. – 2000. – Vol. 32, №5. – P. 633–642.

Беляев С.А. и др. Теория и практика применения корреляционно-регрессионного анализа в исследованиях. – Курск: Деловая полиграфия, 2016.

Mo‘minov T.Sh., Yo‘ldoshev D.F. Shahar jamoat transporti harakat muntazamligini baholash // “KiberLeninka” ilmiy elektron kutubxonasi. – 2022.

G‘iyosidinov B.B. Shaharlarda yo‘lovchilarni jamoat transporti xizmatidan foydalanish afzalliklari // “KiberLeninka” ilmiy elektron kutubxonasi. – 2022.

Yo‘ldoshev D.F. Hududlarda aholining jamoat transporti bilan qamrovi va harakatchanligi darajasini baholash // “KiberLeninka” ilmiy elektron kutubxonasi. – 2024.

Downloads

Published

2026-07-19