XALQARO MOLIYA INSTITUTLARI – RIVOJLANAYOTGAN MAMLAKATLARDAGI YIRIK INVESTITSION LOYIHALARNI MOLIYALASHTIRISHNING MUQOBIL VA BARQAROR MANBAI SIFATIDA
Keywords:
xalqaro moliya institutlari, xalqaro valyuta fondi, jahon banki, osiyo taraqqiyot banki, rivojlanayotgan mamlakatlar, investitsion loyihalar, muqobil moliyalashtirish, infratuzilma, panel ma’lumotlari, barqaror rivojlanish.Abstract
Ushbu maqolada xalqaro moliya institutlari (XMI), jumladan Jahon banki, Xalqaro valyuta fondi, Osiyo taraqqiyot banki va Yevropa rekonstruksiya va taraqqiyot bankining rivojlanayotgan mamlakatlardagi yirik infratuzilma va sanoat investitsion loyihalarini moliyalashtirishdagi roli ilmiy va empirik jihatdan o’rganildi. Tadqiqotda XMIlarning an’anaviy tijorat moliyalashtirishidan farqli ustunliklari, masalan, uzoq muddatli kreditlar, qulay foiz stavkalari, texnik yordam va siyosiy kafolat mexanizmlari asosida muqobil moliyalashtirish sifatida baholandi. Oltita rivojlanayotgan mamlakatning 2000–2023 yillardagi panel ma’lumotlari asosida o’tkazilgan ekonometrik tahlil XMI moliyalashtirishining sarmoya jalb qilish samaradorligi, investitsion muhit barqarorligi va milliy infratuzilma rivojiga ijobiy va statistik jihatdan ahamiyatli ta’sir ko’rsatishini ko’rsatdi. Natijalarga asoslanib, O’zbekiston misolida xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikni kengaytirish va ularni muqobil moliyalashtirish manbai sifatida strategik foydalanish bo’yicha tavsiyalar ishlab chiqildi.
References
Bhattacharya, A., Romani, M. and Stern, N., 2012. Infrastructure for development: meeting the challenge. CCCEP Policy Paper. London School of Economics and Political Science.
Clemens, M.A., Radelet, S., Bhavnani, R.R. and Bazzi, S., 2012. Counting chickens when they hatch: Timing and the effects of aid on growth. The Economic Journal, 122(561), pp.590-617.
Deaton, A., 2013. The Great Escape: Health, Wealth, and the Origins of Inequality. Princeton: Princeton University Press.
Dreher, A., Sturm, J.E. and Vreeland, J.R., 2006. Does membership on the UN Security Council influence IMF decisions? Evidence from panel data. KOF Working Papers. No. 151. Zurich: KOF Swiss Economic Institute.
Hirschman, A.O., 1958. The Strategy of Economic Development. New Haven: Yale University Press.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi "O'zbekiston — 2030" strategiyasi to'g'risida"gi PF-158-son Farmoni. Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 19-apreldagi "Iqtisodiyotda davlat ishtirokini qisqartirishni jadallashtirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi PQ-162-sonli Qarori. Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi.
Ratha, D., De, P.K. and Mohapatra, S., 2011. Shadow sovereign ratings for unrated developing countries. World Development, 39(3), pp.295-307.
Rodrik, D., 2006. Goodbye Washington Consensus, hello Washington confusion? A review of the World Bank's Economic Growth in the 1990s: Learning from a Decade of Reform. Journal of Economic Literature, 44(4), pp.973-987.
Rosenstein-Rodan, P.N., 1943. Problems of industrialisation of Eastern and South-Eastern Europe. The Economic Journal, 53(210/211), pp.202-211.
World Bank, 2023. World Development Report 2023: Migrants, Refugees, and Societies. Washington, D.C.: World Bank Group.
Xolmatov, A.B., 2022. O'zbekistonda energetika infratuzilmasini moliyalashtirishda xalqaro moliya institutlari hamkorligining baholash modellari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (3), 78-91-b.
Yusupov, N.T., 2021. Xalqaro moliya institutlarining O'zbekiston infratuzilma loyihalaridagi roli: imkoniyatlar va xatarlar. Moliya iqtisodiyot jurnali, 1(2), 34-48-b.





