GIPERTONIYA KASALLIGIDA YURAK VA BUYRAKLARNING PATOMORFOLOGIK O‘ZGARISHLARI
Keywords:
gipertoniya kasalligi, yurak gipertrofiyasi, gipertenziv nefropatiya, nefroskleroz, arterioloskleroz, miokard fibrozi, buyrak ishemiyasi, patologik anatomiya.Abstract
Gipertoniya kasalligi zamonaviy tibbiyotda eng keng tarqalgan surunkali yurak-qon tomir kasalliklaridan biri bo‘lib, uzoq davom etganda organizmning muhim nishon a’zolarida chuqur morfologik o‘zgarishlarni yuzaga keltiradi. Ayniqsa yurak va buyraklar arterial bosimning doimiy oshishi ta’sirida eng ko‘p zararlanadigan a’zolar qatoriga kiradi. Yurakda gipertoniya kasalligi chap qorincha miokardi gipertrofiyasi, kardiomiositlar hajmining kattalashishi, interstitsial fibroz, mayda koronar tomirlar devorining qalinlashishi, miokard ishemiyasi, kardioskleroz va yurak yetishmovchiligi bilan namoyon bo‘ladi. Buyraklarda esa arterioloskleroz, gialinoz, arteriosklerotik nefroskleroz, glomerulalar ishemik sklerozi, kanalchalar atrofiyasi va interstitsial fibroz kabi o‘zgarishlar shakllanadi. Ushbu maqolada gipertoniya kasalligida yurak va buyraklarda yuzaga keladigan asosiy patomorfologik o‘zgarishlar IMRAD talablari asosida tahlil qilindi. Tadqiqotning maqsadi gipertoniya kasalligida yurak va buyrak to‘qimalarida rivojlanadigan morfologik jarayonlarning patogenezini, mikroskopik va makroskopik belgilarini hamda ularning klinik ahamiyatini yoritishdan iborat. Maqolada patologik anatomiya nuqtayi nazaridan gipertenziv yurak kasalligi va gipertenziv nefropatiyaning o‘zaro bog‘liqligi, qon tomir devoridagi o‘zgarishlarning a’zo parenximasiga ta’siri, fibroz va skleroz jarayonlarining rivojlanish mexanizmlari bayon etildi. Olingan tahliliy xulosalar shuni ko‘rsatadiki, gipertoniya kasalligida yurak va buyrak shikastlanishi bir-biridan ajralgan holat emas, balki umumiy gemodinamik, vaskulyar va metabolik buzilishlar natijasida yuzaga keladigan yagona patologik jarayonning a’zoviy ko‘rinishidir.
References
McEvoy, J. W., McCarthy, C. P., Bruno, R. M., Brouwers, S., Canavan, M. D., Ceconi, C., et al. (2024). 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. European Heart Journal, 45(38), 3912–4018.
Kidney Disease: Improving Global Outcomes. (2024). KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney International, 105(4S), S117–S314.
Masenga, S. K., & Kirabo, A. (2023). Hypertensive heart disease: Risk factors, complications and mechanisms. Frontiers in Cardiovascular Medicine, 10, 1205475.
Frohlich, E. D., & Susic, D. (2012). Pressure overload. Heart Failure Clinics, 8(1), 21–32.
Hill, G. S. (2008). Hypertensive nephrosclerosis. Current Opinion in Nephrology and Hypertension, 17(3), 266–270.
Пальцев, М. А., Аничков, Н. М., & Зайратьянц, О. В. (2011). Патологическая анатомия: национальное руководство. Москва: ГЭОТАР-Медиа.
Струков, А. И., & Серов, В. В. (2015). Патологическая анатомия. Москва: Литтерра.
Мухин, Н. А., Моисеев, В. С., & Мартынов, А. И. (2018). Внутренние болезни. Москва: ГЭОТАР-Медиа.
Дедов, И. И., Шестакова, М. В., & Мельниченко, Г. А. (2020). Эндокринология: национальное руководство. Москва: ГЭОТАР-Медиа.
Abdullaxo‘jayeva, M. S. (2012). Patologik anatomiya. Toshkent: O‘zbekiston tibbiyot nashriyoti.





