MEHNAT MIGRANTLARI HUQUQLARINING XALQARO-HUQUQIY HIMOYASI QABUL QILUVCHI DAVLATLAR MIGRATSION SIYOSATI QATTIQLASHUVI SHAROITIDA (ROSSIYA FEDERATSIYASI MISOLIDA)

Authors

  • Jumaboyev Jahongir O‘rozboy o‘g‘li Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti Xalqaro huquq yo‘nalishi, magistratura talabasi

Keywords:

mehnat migranti, xalqaro-huquqiy himoya, migratsion cheklovlar, kollektiv chiqarib yuborish, protsessual kafolatlar, 1990-yilgi Konvensiya (ICRMW), Rossiya Federatsiyasi, O‘zbekiston, konsullik himoyasi, kamsitmaslik.

Abstract

Ushbu maqolada qabul qiluvchi davlatlar migratsion siyosatining qattiqlashuvi sharoitida mehnat migrantlari huquqlarining xalqaro-huquqiy himoyasi Rossiya Federatsiyasi misolida tanqidiy tahlil etiladi. Asosiy mezon sifatida 1990-yilgi “Barcha mehnat migrantlari va ularning oila a’zolari huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi BMT Konvensiyasi (ayniqsa kollektiv chiqarib yuborishni taqiqlovchi hamda protsessual kafolatlarni belgilovchi 22-modda), Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro pakt, XMTning 97 va 143-sonli konvensiyalari, Migrant ishchilar qo‘mitasining umumiy izohlari va 2018-yilgi Global migratsiya kelishuvi olinadi. Rossiyaning 2024–2025-yillardagi islohotlari — “chiqarib yuborish rejimi”, “nazoratdagi shaxslar reyestri” va ma’muriy chiqarib yuborish tartibi — ushbu standartlarga muvofiqligi nuqtai nazaridan baholanadi. Maqolada asosiy qabul qiluvchi davlat universal konvensiyani ratifikatsiya qilmagan sharoitda yuzaga keladigan “himoya bo‘shlig‘i” hamda himoya yukining umumiy inson huquqlari huquqi, ikki tomonlama bitimlar va konsullik himoyasiga ko‘chishi ochib beriladi. Shuningdek, O‘zbekistonning javob choralari — migratsiya geografiyasini diversifikatsiya qilish, tashkiliy yollash va konsullik himoyasini kuchaytirish — amaliy nuqtai nazardan tahlil qilinadi.

References

Barcha mehnat migrantlari va ularning oila a’zolari huquqlarini himoya qilish to‘g‘risidagi xalqaro konvensiya (ICRMW). BMT, 1990.

Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro pakt (ICCPR). BMT, 1966.

ILO Convention No. 97 (1949); ILO Convention No. 143 (1975).

Committee on the Protection of the Rights of All Migrant Workers. General Comment No. 2 (CMW/C/GC/2), 2013.

United Nations. Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration, 2018.

International Labour Organization. ILO Global Estimates on International Migrant Workers (4th ed.). Geneva: ILO, 2024.

World Bank. The Journey Ahead: Supporting Successful Migration in Europe and Central Asia. Washington DC, 2025.

International Organization for Migration. World Migration Report 2024.

Rossiya Federatsiyasining 2024-yil 8-avgustdagi 260-FZ-sonli Federal qonuni; 25.07.2002 yildagi 115-FZ-sonli Federal qonun (28.12.2024 tahririda).

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2024-yil 30-dekabrdagi 1126-sonli Farmoni.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2025-yil 5-noyabrdagi 821-sonli Farmoni (RFE/RL tergovi asosida, 12.12.2025).

TASS. Illegal migrants must leave Russia or legalize their status until April 30 — decree, 30.12.2024 (ФССП va IIV ma’lumotlari).

1963-yilgi Konsullik munosabatlari to‘g‘risidagi Vena konvensiyasi.

Eurasianet. Uzbekistan: Small signs of economic reform success, 2024.

Gazeta.uz va Kun.uz nashrlari (O‘zbekiston Markaziy banki va Jahon banki ma’lumotlari asosida), 2024–2025.

Downloads

Published

2026-06-09