IQTISODIY OPERATSIYALAR, BOSHQA IQTISODIY OQIMLAR VA ZAXIRALAR TUSHUNCHALARI
Keywords:
iqtisodiy oqimlar, iqtisodiy operatsiyalar (tranzaksiyalar), boshqa iqtisodiy oqimlar, zaxiralar, milliy hisoblar tizimi (SNA), almashinuv va transferlar, revalyatsiya (holding gain/loss), ishlab chiqarish va iste’mol, kapital shakllanishi, ehtiyotsiz voqealar va tabiiy resurslar, balanslar va balans varag‘iAbstract
Iqtisodiy oqimlar va zaxiralar milliy hisobotlar tizimining asosini tashkil etadi. Milliy hisoblar iqtisodiyotning turli ishtirokchilari o‘rtasidagi ishlab chiqarish, savdo, investitsiya, iste’mol va moliyaviy faoliyat oqimlarini hamda ularning natijasida hosil bo‘ladigan aktiv va majburiyatlar zaxiralarini kuzatadi. Mazkur maqolada iqtisodiy oqimlarning ikki toifasi – iqtisodiy operatsiyalar (tranzaksiyalar) va boshqa iqtisodiy oqimlar – ning tarkibi, xususiyatlari va ularning zaxiralar bilan o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Iqtisodiy operatsiyalar o‘zaro kelishuv asosida yuzaga keladigan almashinuv yoki ko‘chirish jarayonlarini ifodalaydi, boshqa iqtisodiy oqimlar esa kutilmagan voqealar, resurslarning tabiiy o‘sishi yoki qiymatning qayta baholanishi natijasida yuzaga keladigan o‘zgarishlarni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, zaxiralar to‘plangan operatsiyalar va boshqa oqimlar natijasida shakllanib, ular jamlanmani bosqichma‑bosqich ko‘rsatadi. Maqola milliy hisoblar doirasida ushbu uch tushunchaning ahamiyati va amaliy qo‘llanishini o‘rganadi.
References
United Nations, European Commission, International Monetary Fund, Organisation for Economic Co‑operation and Development & World Bank. System of National Accounts 2008 – Chapter 3: Stocks, flows and accounting rules — PDF havola.
United Nations Statistics Division (SIAP). An Introduction to System of National Accounts – Basic Concepts (e‑Learning reading material), 2020 — PDF havola.
European Commission (Eurostat). Building the System of National Accounts – basic concepts (Statistics Explained), 2023 — vazirlik sayti.
Australian Bureau of Statistics (ABS). Chapter 3: Stocks, flows and accounting rules – Australian System of National Accounts: Concepts, Sources and Methods (Edition 8) — ABS sayti.
Statistics Canada Training Institute. Key concepts – Stocks and Flows, 2019 — PDF havola.
International Monetary Fund. BPM7 Chapter 3 / 2025 SNA Chapter 4: Flows, Stocks and Accounting Rules – Annotated Outline — PDF havola.
Eurostat. National accounts – an overview (Statistics Explained) — maqola havolasi.
United Nations Statistics Division. Glossary of terms of the 1993 SNA — glossary sahifasi.
World Bank / UNSD. The 2008 SNA – concepts in brief: A complement to the System of National Accounts 2008, 2014 — PDF havola.
Banco de España. Other volume changes / Other changes in volume – Statistics glossary — glosario sahifasi.
Australian Bureau of Statistics. The conceptual elements of ASNA, 2020‑21 — ABS sayti.
TariffNumber.com. Definition: Economic flow (SNA) — definitsiya sahifasi.





