IKKINCHI TIL LUG‘AT BOYLIGINI O‘ZLASHTIRISH: LEKSIK KIRISH MA’LUMOTLARINI QAYTA ISHLASH YONDASHUVI
Keywords:
ikkinchi til (L2), lug‘at boyligi, SLA, leksik kirish ma’lumotlari, qayta ishlash, tasodifiy o‘rganish, maqsadli o‘rganish, mental leksikon, reseptiv va produktiv bilim, input.Abstract
Mazkur maqolada ikkinchi tilni o‘zlashtirish (SLA) jarayonida lug‘at boyligini egallashning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda lug‘atning kommunikativ kompetensiyadagi markaziy roli asoslab berilib, leksik birliklarni o‘zlashtirishga oid zamonaviy ilmiy yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Xususan, tasodifiy va maqsadli lug‘at o‘rganish, leksik minimum, kirish ma’lumotlarini kuchaytirish, lug‘at o‘rganish strategiyalari hamda bilingval mental leksikon masalalari tahlil etiladi. Shuningdek, leksik kirish ma’lumotlarini qayta ishlash (lexical input processing) konsepsiyasi asosida o‘rganuvchilarning kognitiv resurslari taqsimoti va uning lug‘at o‘zlashtirishga ta’siri yoritiladi. Maqolada L2 lug‘atini samarali o‘qitishning beshta asosiy tamoyili ishlab chiqilib, ularning didaktik ahamiyati asoslanadi. Tadqiqot natijalari L2 o‘qitishda qayta ishlashga asoslangan yondashuvni qo‘llash zarurligini ko‘rsatadi.
References
Joe Barcroft (PhD, University of Illinois at Urbana-Champaign) is Assistant Professor of Spanish and Second Language Acquisition at Washington University in St. Louis, Missouri.
Barcroft, J. (2002). Semantic and Structural Elaboration in L2 Lexical Acquisition. Language Learning, 52(2), 323–363.
Brent, M. R., & Siskind, J. M. (2001). The Role of Isolated Words in Language Acquisition. Cognition, 81(2), B33–B44.
Gass, S. M. (1999). Incidental Vocabulary Learning. Studies in Second Language Acquisition, 21(2), 319–333.
Healy, A. F., & Sherrod, D. V. (1994). Automaticity and Lexical Processing. In A. F. Healy & L. E. Bourne (Eds.), Learning and Memory of Knowledge and Skills. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Hulstijn, J. H. (2001). Intentional and Incidental Second Language Vocabulary Learning: A Reappraisal of Elaboration, Rehearsal and Automaticity. In P. Robinson (Ed.), Cognition and Second Language Instruction. Cambridge: Cambridge University Press.
James, C. (1996). A Cross-Linguistic Approach to Language Awareness. Language Awareness, 5(3–4), 138–148.
Krashen, S. D. (1985). The Input Hypothesis: Issues and Implications. London: Longman.
Kroll, J. F., & Stewart, E. (1994). Category Interference in Translation and Picture Naming: Evidence for Asymmetric Connections Between Bilingual Memory Representations. Journal of Memory and Language, 33(2), 149–174.
Laufer, B., & Hulstijn, J. H. (2001). Incidental Vocabulary Acquisition in a Second Language: The Construct of Task-Induced Involvement. Applied Linguistics, 22(1), 1–26.
Nation, I. S. P. (2001). Learning Vocabulary in Another Language. Cambridge: Cambridge University Press.
Richards, J. C. (1976). The Role of Vocabulary Teaching. TESOL Quarterly, 10(1), 77–89.
Schmitt, N. (2000). Vocabulary in Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press.
VanPatten, B. (1990). Attending to Form and Content in the Input: An Experiment in Consciousness. Studies in Second Language Acquisition, 12(3), 287–301.
VanPatten, B. (1996). Input Processing and Grammar Instruction: Theory and Research. Norwood, NJ: Ablex Publishing.
Wesche, M., & Paribakht, T. S. (1999). Reading and Incidental Second Language Vocabulary Acquisition. Studies in Second Language Acquisition, 21(2), 195–224.
Wilkins, D. A. (1972). Linguistics in Language Teaching. London: Edward Arnold.
Zimmerman, C. B. (1997). Historical Trends in Second Language Vocabulary Instruction. In J. Coady & T. Huckin (Eds.), Second Language Vocabulary Acquisition. Cambridge: Cambridge University Press.





