QUYOSH VA SHAMOL ENERGIYASI ASOSIDAGI GIBRID ENERGIYA TA'MINOTI TIZIMLARINING MATEMATIK MODELI VA SAMARADORLIK TAHLILI

Authors

  • Almardanov Hamidilla Abdig‘aniyevich PhD, Qarshi davlat texnika universiteti, Energetika muhandisligi kafedrasi dotsenti

Keywords:

gibrid energiya tizimi; fotovoltaik panel; shamol turbinasi; MPPT; energiya samaradorligi; Li-ion akkumulyator; avtonom tarmoq; quvvat balansi; MATLAB/Simulink; OAK.

Abstract

Ushbu maqolada quyosh fotovoltaik paneli va shamol turbinasini birlashtirgan avtonom gibrid energiya ta'minoti tizimining kompleks matematik modeli ishlab chiqilgan. Tizimning energiya balansi, MPPT (Maximum Power Point Tracking) nazorat algoritmi, Li-ion akkumulyator batareyasining zaryadlanish-razryadlanish dinamikasi va invertor samaradorligi birgalikda modellashtirilgan. Qashqadaryo viloyatining 2019–2023-yillar meteorologik ma'lumotlari asosida MATLAB/Simulink R2023b muhitida o'tkazilgan yillik simulyatsiya natijalari tahlil etilgan. Qiyosiy baholash shuni ko'rsatdiki, gibrid tizim iste'molchi yukini 96,8% darajada qondiradi; bu ko'rsatkich faqat PV va faqat shamol tizimiga nisbatan mos ravishda 24,8 va 42,8 foizga yuqori. Energiya tannarxi 350 so'm/kWh bo'lib, kapital xarajatlarni qoplash muddati 7,8 yilni tashkil etadi. CO2 emissiyasi yiliga 6,5 tonnaga kamaytirilishi aniqlandi.

References

IRENA (2023). Renewable capacity statistics 2023. International Renewable Energy Agency, Abu Dhabi. ISBN: 978-92-9260-534-5.

Lasseter R.H. (2002). Microgrids. IEEE Power Engineering Society Winter Meeting. Vol. 1, pp. 305–308. DOI: 10.1109/PESW.2002.985003.

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-60-son Farmoni (2022). 2030-yilgacha qayta tiklanadigan energiya manbalarini rivojlantirish konsepsiyasi. Toshkent.

Abduraxmonov A.X., Yusupov M.A. (2022). Quyosh va shamol energiyasi resurslari atlasi. O'zbekiston Milliy universiteti nashriyoti. Toshkent. 148 b.

Nehrir M.H. et al. (2011). A Review of Hybrid Renewable/Alternative Energy Systems for Electric Power Generation. IEEE Trans. Sustainable Energy. Vol. 2(4), pp. 392–403. DOI: 10.1109/TSTE.2011.2157540.

Diaf S., Diaf D., Belhamel M., Haddadi M., Louche A. (2017). A methodology for optimal sizing of autonomous hybrid PV/wind system. Energy Policy. Vol. 35(11), pp. 5708–5718. DOI: 10.1016/j.enpol.2007.06.020.

Sinha S., Chandel S.S. (2015). Review of recent trends in optimization techniques for solar photovoltaic–wind based hybrid energy systems. Renewable and Sustainable Energy Reviews. Vol. 50, pp. 755–769. DOI: 10.1016/j.rser.2015.05.040.

Marzband M., Sumper A., Ruiz-Álvarez A., Domínguez-García J.L., Bhattacharya B. (2013). Experimental validation of a real time energy management system for microgrids in islanded mode using a local day-ahead electricity market and MINLP. Energy Conversion and Management. Vol. 76, pp. 314–322.

Xu B., Oudalov A., Ulbig A., Andersson G., Kirschen D.S. (2018). Modeling of Lithium-Ion Battery Degradation for Cell Life Assessment. IEEE Trans. Smart Grid. Vol. 9(2), pp. 1131–1140. DOI: 10.1109/TSG.2016.2578950.

Karimov B.O., Norqo'ziyev H.T. (2021). Qashqadaryo viloyatida quyosh-akkumulyator energiya tizimining modeli. O'zbekiston Milliy universiteti xabarlari: Fizika-matematika. №4, 88–97-betlar.

Downloads

Published

2026-06-05