ATROF-MUHIT IFLOSLANISHI VA BOLALARDA ALLERGIK KASALLIKLAR RIVOJLANISHI

Authors

  • Sotvoldiyev Muhammadumar Quvonchbek oʻgʻli Fargʻona viloyati Fargʻona shahar 21-IDUM o’quvchisi

Keywords:

atmosfera ifloslanishi, allergiya, bolalar salomatligi, bronxial astma, allergik rinit, atopik dermatit, PM2.5, PM10, ekologik xavf omillari.

Abstract

 So‘nggi o‘n yilliklarda atrof-muhit ifloslanishining ortib borishi bolalar salomatligiga jiddiy ta’sir ko‘rsatayotgan global muammolardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. Ayniqsa, atmosfera havosining ifloslanishi, sanoat chiqindilari, transport vositalaridan ajralib chiqadigan zararli gazlar hamda maishiy ifloslantiruvchi omillar allergik kasalliklarning tarqalishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, bolalar ekologik omillarning salbiy ta’siriga kattalarga nisbatan sezgirroq hisoblanadi. Mazkur maqolada atrof-muhit ifloslanishi va bolalarda allergik kasalliklar rivojlanishi o‘rtasidagi bog‘liqlik ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Allergik rinit, bronxial astma va atopik dermatit kabi kasalliklarning rivojlanishida ekologik omillarning o‘rni yoritiladi hamda mavjud epidemiologik tadqiqotlar natijalari umumlashtiriladi.

References

World Health Organization. WHO Global Air Quality Guidelines. Geneva: WHO, 2021. – B. 1–360.

UNICEF. Clear the Air for Children: The Impact of Air Pollution on Children. New York: UNICEF, 2016. – B. 5–45.

Pawankar R., Canonica G.W., Holgate S.T., Lockey R.F. WAO White Book on Allergy. Milwaukee: World Allergy Organization, 2013. – B. 11–32.

Asher M.I., Montefort S., Björkstén B. et al. Worldwide trends in the prevalence of symptoms of asthma, allergic rhinoconjunctivitis, and eczema. The Lancet, 2006. Vol. 368. – B. 733–743.

Kelly F.J., Fussell J.C. Air pollution and public health: emerging hazards and improved understanding of risk. Environmental Geochemistry and Health, 2015. Vol. 37. – B. 631–649.

American Academy of Allergy, Asthma & Immunology. Environmental Exposure and Allergic Disease. Milwaukee, 2020. – B. 15–58.

Guarnieri M., Balmes J.R. Outdoor air pollution and asthma. The Lancet, 2014. Vol. 383. – B. 1581–1592.

Gehring U., Wijga A.H., Hoek G. et al. Exposure to air pollution and development of asthma and rhinoconjunctivitis throughout childhood. The Lancet Respiratory Medicine, 2015. Vol. 3. – B. 933–942.

Anenberg S.C., Henze D.K., Tinney V. et al. Estimates of the global burden of ambient NO₂ on pediatric asthma incidence. The Lancet Planetary Health, 2019. Vol. 3. – B. e166–e178.

D’Amato G., Cecchi L., D’Amato M., Annesi-Maesano I. Climate change and respiratory diseases. European Respiratory Review, 2014. Vol. 23. – B. 161–169.

Kim K.E., Cho D., Park H.J. Air pollution and skin diseases. Toxicological Research, 2016. Vol. 32(3). – B. 185–192.

Bernstein J.A., Alexis N., Barnes C. et al. Health effects of air pollution. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 2004. Vol. 114(5). – B. 1116–1123.

Downloads

Published

2026-06-04