MOBIL ALOQA TIZIMLARI

Authors

  • Xalilov Muhammadmuso Muhammadyunusovich, Oripova Ruxshona Odiljon qizi, Mavlonjonova Azizaxon Moʻsinjon qizi Farg‘ona davlat texnika universiteti

Keywords:

Mobil aloqa, 5G, 6G, bazaviy stansiya, spektr samaradorligi, handoff, chastotani qayta ishlatish, sun’iy intellekt, Edge Computing, IoT, energiya samaradorligi.

Abstract

 Ushbu tadqiqot ishida mobil aloqa tizimlarining fundamental tamoyillari, ularning 1G dan 5G gacha bo‘lgan evolutsion rivojlanish bosqichlari va kelajakdagi 6G tarmoqlarining istiqbollari tizimli tahlil qilingan. Maqolada tarmoq infratuzilmasining asosiy komponentlari (mobil qurilmalar, bazaviy stansiyalar, tarmoq boshqaruv tizimi va kommutatsiya markazlari) hamda ularning o‘zaro ishlash prinsiplari, jumladan, chastotani qayta ishlatish (frequency reuse) va qo‘ng‘iroqni uzatish (handoff) jarayonlari yoritilgan. Shuningdek, tizim samaradorligini baholash uchun chastotaviy modulyatsiya samaradorligi (), spektr samaradorligi, ma’lumot uzatish tezligi va energiya tejamkorligi indekslarini hisoblash metodologiyasi taklif etilgan. Kelajakda mobil tarmoqlarni optimallashtirishda sun’iy intellekt (AI), chekka hisoblashlar (Edge Computing) va Internet buyumlari (IoT) texnologiyalarining o‘rni hamda xavfsizlik muammolari tahlil qilinib, tegishli tavsiyalar ishlab chiqilgan.

References

Aliev, R. M., & Karimov, S. A. (2022). Mobil aloqa tizimlari va tarmoqlari: fundamental tamoyillar. Toshkent: "Aloqachi" nashriyoti. (45–78 b)

Goldsmith, A. (2020). Wireless Communications (2nd Edition). Cambridge University Press. (210–245 b)

Proakis, J. G., & Salehi, M. (2018). Digital Communications (5th Edition). McGraw-Hill. (389–412 b)

Safarov, T. S. (2024). Kelajak avlod mobil tarmoqlari (6G) va intellektual boshqaruv tizimlari. Toshkent: "Fan va texnologiya" nashriyoti. (89–115 b)

Rappaport, T. S. (2019). Wireless Communications: Principles and Practice. Pearson Education. (154–180 b)

Downloads

Published

2026-06-04