TAʼLIM PARADIGMALARI: MOHIYATI, ASOSIY YONDASHUVLAR VA ULARNING TAʼLIM TIZIMIDAGI OʻRNI

Authors

  • Toʻrayeva Shaxzoda Otabekovna Toshkent davlat tibbiyot universiteti, “Kimyo” yoʻnalishi 2-kurs talabasi, Toshkent, Oʻzbekiston

Keywords:

taʼlim paradigmasi; aksiologik yondashuv; faoliyatli yondashuv; shaxsiy yondashuv; anʼanaviy paradigma; bixevioristik paradigma; gumanistik paradigma; texnokratik paradigma; shaxs rivojlanishi.

Abstract

Ushbu maqolada taʼlim paradigmalari, ularning mazmuni hamda taʼlim tizimidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Taʼlim paradigmasini belgilashga oid uchta asosiy yondashuv — qadriyatli (aksiologik), faoliyatli va shaxsiy yondashuvlar koʻrib chiqiladi. Shuningdek, taʼlim amaliyotida keng qoʻllaniladigan toʻrtta paradigma: anʼanaviy bilim olish, ratsionalistik (bixevioristik), gumanistik (fenomenologik) va ilmiy-texnik (texnokratik) paradigmalar, ularning maqsadi, vazifalari hamda shaxs rivojlanishiga taʼsiri yoritiladi. Maqolada zamonaviy taʼlim tizimida ushbu paradigmalar elementlaridan kompleks foydalanish zarurati asoslab beriladi. Mavzu, xususan, tibbiyot va tabiiy fanlar yoʻnalishidagi mutaxassislarni tayyorlash kontekstida nazariy va amaliy ahamiyatga ega.

References

Дехкамбаева З. А. Методика преподавания медицинского образования в зарубежных странах // Multidisciplinary Journal of Science and Technology. 2025. Т. 5, № 12. С. 284–287.

Тухтабаев Д. Д., Дехкамбаева З. А. Факторы, влияющие на развитие способностей человека // Shokh Articles Library. 2026. Т. 1, № 1. URL: https://mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/6029.

Dekhkambaeva Z. Analysis of concepts of developing the creative ability of students in higher educational institutions // EduVision: Journal of Innovations in Pedagogy and Educational Advancements. 2025. Vol. 1, No. 2. P. 292–296.

Jumanazarova M., Dekhkambayeva Z. A. V. F. Shatalov’s teaching methods and the possibilities of their application in medical disciplines // Journal of Medicine and Pharmacy. 2026. Vol. 9, No. 1. P. 71–74.

Kuhn T. S. The Structure of Scientific Revolutions. Chicago: University of Chicago Press, 1962. 172 p.

Skinner B. F. Science and Human Behavior. New York: Macmillan, 1953. 461 p.

Bloom B. S. (ed.). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. Handbook I: Cognitive Domain. New York: Longmans, Green, 1956. 207 p.

Gagné R. M. The Conditions of Learning. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1965. 308 p.

Maslow A. H. Motivation and Personality. New York: Harper & Row, 1954. 411 p.

Rogers C. R. Freedom to Learn: A View of What Education Might Become. Columbus (OH): Charles E. Merrill, 1969. 358 p.

Vygotsky L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge (MA): Harvard University Press, 1978. 159 p.

Downloads

Published

2026-05-31