BOLALARDA ARTERIAL GIPERTENZIYANING AORTA DEVORIGA TA’SIRI
Keywords:
arterial gipertenziya, aorta, bolalar kardiologiyasi, endoteliya disfunksiyasi, gemodinamika, tomir elastikligi, yurak-qon tomir tizimi.Abstract
Mazkur maqolada bolalarda arterial gipertenziyaning aorta devoriga ko‘rsatadigan
fiziologik va patofiziologik ta’siri zamonaviy ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilindi. Arterial bosimning
uzoq muddat yuqori bo‘lishi aorta devorida strukturaviy va funksional o‘zgarishlarga olib kelishi,
elastiklikning kamayishi, endoteliya disfunksiyasi hamda tomir devorida fibroz jarayonlarini
kuchaytirishi aniqlangan. Bolalarda arterial gipertenziya erta bosqichlarda klinik belgilarsiz kechishi
mumkin, biroq u yurak-qon tomir tizimida qaytmas gemodinamik buzilishlarga sabab bo‘ladi. Maqolada
aorta devorining yoshga xos anatomik-fiziologik xususiyatlari, gipertenziya ta’sirida yuzaga keladigan
gemodinamik o‘zgarishlar, diagnostika usullari va profilaktik chora-tadbirlar yoritilgan.
References
Flynn J. T. Pediatric hypertension. – New York: Springer, 2021. 2. Lurbe E. et al. Childhood hypertension // Hypertension. – 2019. 3. Litwin M. Arterial hypertension in children // Pediatr Nephrol. – 2020.
Falkner B. Hypertension in children and adolescents // J Clin Hypertens. – 2018. 5. Dionne J. M. Updated guideline may improve detection // Pediatrics. – 2019. 6. Brady T. M. Obesity-related hypertension in children // Front Pediatr. – 2021. 7. Urbina E. Vascular stiffness in youth // Hypertension. – 2017. 8. Kaelber D. Childhood hypertension clinical practice guideline // Pediatrics. – 2016. 9. Redwine K. Pediatric vascular changes // Curr Hypertens Rep. – 2020. 10. Kelly R. Pulse wave velocity and vascular damage // Circulation. – 2018. 11. Sorof J. Hypertension and target organ injury // Pediatrics. – 2017. 12. Avolio A. Arterial stiffness and hypertension // Blood Press Monit. – 2019. 13. Safar M. Arterial aging and hypertension // Hypertension. – 2018. 14. O‘rinboyev A. Bolalar kardiologiyasi. – Toshkent, 2021. 15. Abdullayev Sh. Pediatrik gipertenziya asoslari. – Toshkent, 2020. 16. Kaplan N. Clinical hypertension. – Philadelphia, 2022. 17. Gidding S. Cardiovascular risk in childhood // Circulation. – 2021. 18. WHO. Hypertension report. – Geneva, 2023. 19. Bakris G. Vascular remodeling in hypertension // J Am Coll Cardiol. – 2020. 20. McNiece K. Left ventricular hypertrophy in hypertensive youth // Pediatrics. – 2019. 21. Litwin M., Niemirska A. Intima-media thickness in children // Pediatr Nephrol. – 2018. 22. O‘zbekiston Respublikasi SSV. Bolalarda arterial gipertenziya klinik protokoli. – Toshkent, 2023. 23. European Society of Cardiology. Hypertension guidelines. – Brussels, 2023. 24. American Heart Association. Pediatric hypertension recommendations. – Dallas, 2022. 25. Bernstein D. Pediatric cardiology. – Elsevier, 2021.





