KIBER TAHDIDLAR VA RAQAMLI BANK TIZIMLARINI HIMOYA QILISH USULLARI

Authors

  • Shokirov Javohir Xurshid o'g'li Samarqand iqtisodiyot va servis instituti talabasi
  • Tursunov Faridun Mustafoyevich Samarqand iqtisodiyot va servis instituti Bank ishi kafedrasi assistenti

Keywords:

kiber tahdidlar, raqamli bank tizimlari, axborot xavfsizligi, autentifikatsiya, kriptografiya, fintech, kiberxavfsizlik siyosati, moliyaviy texnologiyalar, tarmoq xavfsizligi, sun’iy intellekt monitoringi.

Abstract

Bugungi raqamli iqtisodiyot sharoitida bank tizimlarining axborot texnologiyalariga chuqur integratsiyalashuvi moliyaviy xizmatlar samaradorligini oshirgan bo‘lsa-da, shu bilan birga kiber tahdidlar ko‘lamining kengayishiga ham olib keldi. Raqamli bank tizimlari — mobil banking, internet banking va avtomatlashtirilgan to‘lov platformalari — foydalanuvchilarga qulaylik yaratishi bilan bir qatorda, ma’lumotlar xavfsizligi, autentifikatsiya jarayonlari va tarmoq infratuzilmasi zaifliklari kabi muammolarni yuzaga chiqarmoqda. Mazkur maqolada bank sektoriga yo‘naltirilgan asosiy kiber tahdidlar turlari tahlil qilinadi hamda ularni kamaytirish va oldini olishga qaratilgan zamonaviy himoya usullari o‘rganiladi. Xususan, ko‘p bosqichli autentifikatsiya tizimlari, kriptografik himoya algoritmlari, sun’iy intellekt asosida ishlovchi monitoring tizimlari hamda kiberxavfsizlik siyosatining institutsional darajadagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, raqamli bank tizimlarida inson omili bilan bog‘liq xavflar va ularni minimallashtirish strategiyalari ham tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari bank infratuzilmasining barqarorligini oshirish va moliyaviy axborot xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.

References

Sanayev, M. E. (2024). Kiberxavfsizlik tushunchasi va uning vazifalari. Samarqand iqtisodiyot va servis instituti.

Gʻaniyev, S. K., Gʻaniyev, A. A., & Xodoyqulov, Z. T. (2020). Kiberxavfsizlik asoslari. Toshkent: Aloqachi nashriyoti.

Qodirov, F. E., O‘ktamov, M. O‘., & Musirmanov, Sh. U. (2024). Kiberxavfsizlik asoslari. Samarqand: Shahrisabz nashriyoti.

Raxmonov, Q. S., & Bekkamov, F. A. (2023). Kiberxavfsizlik siyosati. Toshkent: Zamon poligraf.

Jurayev, Q. (2023). Axborot va kiberxavfsizlik asoslari: O‘quv qo‘llanma. Toshkent: Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tavsiyasiga muvofiq nashr.

Oblomuradov, N. N., Ochilov, I. S., & Saidova, D. N. (2022). Iqtisodiy xavfsizlik. Toshkent: Metodist nashriyoti.

Downloads

Published

2026-05-28