ELEKTRON TIJORAT LOGISTIKASIDA KURYERLIK MARSHRUTLARINI KOMMIVOYAJYOR MODELI ASOSIDA OPTIMALLASHTIRISH

Authors

  • Mamatova Zilolaxon Xabibulloxonovna, Asqarova Ma’muraxon Valisher qizi Farg‘ona davlat universiteti

Keywords:

elektron tijorat, kuryerlik logistikasi, transport xarajatlari, last-mile delivery, Kommivoyajyor masalasi, Little algoritmi, optimallashtirish.

Abstract

Ushbu maqolada zamonaviy elektron tijorat (e-commerce) yetkazib berish zanjirida kuryerlik transport xarajatlarini va marshrutlarini minimallashtirish masalasi o‘rganiladi. Tadqiqotda last-mile delivery jarayonlarini optimallashtirish, taqsimot punktlari bo‘ylab yo‘nalishlarni samarali tashkil etish hamda vaqt va yoqilg‘i resurslaridan oqilona foydalanish usullari tahlil qilinadi. Misol tariqasida shahar ichidagi kuryerlik tarmog‘i ta’minot tizimi ko‘rib chiqilib, xarajatlarni kamaytirishga xizmat qiluvchi asimmetrik Kommivoyajyor masalasi modeli va uni yechishda "Tarmoqlar va chegaralar" (Little) algoritmi amalda qo‘llaniladi. Natijada, transport masofasini qisqartirish orqali operatsion xarajatlarni va yetkazib berish tannarxini optimallashtirish imkoniyatlari ilmiy jihatdan asoslab beriladi.

References

Taha, H. A. (2017). Operations Research: An Introduction (10th ed.). Pearson Education. (Ushbu kitob OTQ bo'yicha dunyodagi eng asosiy darslik hisoblanadi).

Yunusov, A. S. (2005). Matematik modellashtirish. Toshkent: O‘qituvchi. (O'zbekistondagi modellashtirish bo'yicha fundamental manba).

Venttsel, E. S. (1988). Issledovanie operatsiy: zadachi, prinsipi, metodologiya. M.: Nauka. (Klassik kriteriyalar va metodologiya bo'yicha eng ishonchli manbalardan biri).

Luce, R. D., & Raiffa, H. (1957). Games and Decisions: Introduction and Critical Survey. New York: Wiley. (Qarorlar qabul qilish nazariyasi va "Tabiat bilan o'yinlar" konsepsiyasi asoschilari).

Qosimov, S. S. (2006). Axborot texnologiyalari. Toshkent: Aloqachi. (Boshqaruvda axborot yetishmasligi va tizimli tahlil masalalari).

Hillier, F. S., & Lieberman, G. J. (2015). Introduction to Operations Research. McGraw-Hill Education. (OTQning zamonaviy algoritmlari va amaliy misollari uchun).

Saaty, T. L. (1980). The Analytic Hierarchy Process: Planning, Priority Setting, Resource Allocation. McGraw-Hill. (Murakkab tizimlarda qaror qabul qilishning ierarxik tahlili).

Mamatov, M. Sh. (2012). Operatsiyalarni tadqiq qilish. Toshkent: Universitet. (Mahalliy oliy ta'lim muassasalari uchun mo'ljallangan ixtisoslashgan darslik).

Winston, W. L. (2004). Operations Research: Applications and Algorithms. Brooks/Cole. (Matematik modellar va algoritmlarning amaliy qo'llanilishi).

Downloads

Published

2026-05-25