ABC TIZIMINING TANNARX MENEJMENTINI YAXSHILASH VA FOYDALILIKNI OSHIRISHDA FOYDALANISH

Authors

  • Xudaynazarova Dilnoza Gafurovna Samarqand iqtisodiyot va servis instituti “Buxgalteriya hisobi” kafedrasi katta o’qituvchisi
  • Razzoqov Qobilbek Samarqand iqtisodiyot va servis instituti talabasi

Keywords:

ABC tizimi, faoliyatga asoslangan tannarx hisobi, tannarx menejmenti, xarajatlarni boshqarish, foydalilik, rentabellik, boshqaruv hisobi, xarajatlar tahlili, resurslardan foydalanish samaradorligi, strategik boshqaruv, iqtisodiy samaradorlik, xarajatlarni optimallashtirish.

Abstract

 Mazkur maqolada korxonalarda tannarx menejmentini samarali tashkil etishda ABC (Activity-Based Costing) tizimining ahamiyati, uning amaliy qo‘llash mexanizmlari hamda foydalilikni oshirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. An’anaviy tannarx hisoblash usullarining cheklangan jihatlari ochib berilib, xarajatlarni faoliyat turlari asosida taqsimlash orqali mahsulot va xizmatlar tannarxini aniq hisoblash imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqot davomida ABC tizimi yordamida resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish, ortiqcha xarajatlarni qisqartirish va boshqaruv qarorlarining iqtisodiy asoslanganligini kuchaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish subyektlarida mazkur tizimni joriy etish orqali rentabellik darajasini oshirish hamda raqobatbardoshlikni mustahkamlash imkoniyatlari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Maqola yakunida ABC tizimidan foydalanish korxonalarda strategik boshqaruv va moliyaviy barqarorlikni ta’minlashning muhim omillaridan biri ekanligi yuzasidan xulosalar keltirilgan.

References

Ergashova, Sh. T., & Abdusalomova, N. B. (2019). Boshqaruv hisobi. Toshkent: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti nashriyoti.

Xasanov, B., & Xashimov, A. (2013). Boshqaruv hisobi. Toshkent: Cho‘lpon nomidagi NMIU.

Tulyaganov, A. A. (2026). Modern systems of product cost calculation: methodological foundations and directions of practical transformation. Innovation Science and Technology, 2(3). https://doi.org/10.5281/zenodo.18935887

Rasulova, Sh. (2025). Sanoat korxonalarida mahsulot tannarxini hisoblashda ABC usulini qo‘llash mohiyati. Qo‘qon universiteti xabarnomasi, 15(1). https://doi.org/10.54613/ku.v15i.1190

Onorboev, S. (2025). Kimyo sanoati korxonalarida ABC metodologiyasini qo‘llash xususiyatlari. Scientific Library of Uzbekistan (SLIB.uz) ilmiy maqolalari. https://slib.uz/en/article/view?id=34342

Djumayeva, G. A. (2025). Buyurtmali kostingning turlari va qo‘llanilishi. Yangi O‘zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o‘rni va rivojlanish omillari, 26(2).

Downloads

Published

2026-05-22