ИЧКИ ИШЛАР ОРГАНЛАРИ ТЕЗКОР-ҚИДИРУВ ХИЗМАТЛАРИНИНГ ҚАСДДАН ОДАМ ЎЛДИРИШ ЖИНОЯТЛАРИГА ҚАРШИ КУРАШИШ ФАОЛИЯТИНИ БОШҚАРИШНИНГ КРИМИНОЛОГИК ЖИҲАТЛАРИ
Keywords:
қасддан одам ўлдириш, тезкор-қидирув фаолияти, ички ишлар органлари, криминологик таҳлил, профилактика, жиноятчилик статистикаси, қотилликни фош этиш, идоралараро ҳамкорлик, халқаро тажриба.Abstract
Мазкур мақолада ички ишлар органлари тезкор-қидирув хизматларининг қасддан одам ўлдириш жиноятларига қарши курашиш фаолиятини бошқариш масалалари криминологик нуқтаи назардан таҳлил қилинган. Қасддан одам ўлдириш жиноятлари шахс ҳаётига қарши қаратилган энг оғир ижтимоий хавфли қилмишлардан бири бўлиб, уларни ўз вақтида фош этиш, содир этилиш сабаб ва шарт-шароитларини аниқлаш ҳамда профилактик чораларни самарали ташкил этиш ички ишлар органлари фаолиятининг устувор йўналишларидан ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексида қасддан одам ўлдириш учун алоҳида жиноий жавобгарлик белгиланган бўлиб, ушбу қилмиш оғир ва ўта оғир жиноятлар тоифасига киради. Жиноят кодексининг 97-моддасида қасддан одам ўлдириш учун озодликдан маҳрум қилиш жазоси назарда тутилгани ушбу қилмишнинг юқори ижтимоий хавфлилигини кўрсатади. (Lex.uz)
Мақолада тезкор-қидирув фаолиятини бошқаришнинг ташкилий-ҳуқуқий асослари, қотиллик жиноятларини фош этишда ахборот-таҳлилий иш, криминоген вазиятни баҳолаш, тезкор маълумотларни йиғиш ва таҳлил қилиш, идоралараро ҳамкорлик, халқаро тажриба ҳамда профилактиканинг аҳамияти ёритилган. Шунингдек, UNODC ва World Bank маълумотларига таянган ҳолда қасддан одам ўлдириш жиноятларини статистик таҳлил қилишда халқаро методологик ёндашувлар аҳамияти асослаб берилган. UNODC intentional homicide кўрсаткичларини ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва соғлиқни сақлаш тизими маълумотлари асосида шакллантиради; бу эса қотилликлар статистикасини таҳлил қилишда ягона миллий ҳисобот билан чекланмаслик зарурлигини кўрсатади. (Our World in Data)
References
Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси. 97-модда. Қасддан одам ўлдириш.
Ўзбекистон Республикасининг “Тезкор-қидирув фаолияти тўғрисида”ги Қонуни.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Қасддан одам ўлдиришга оид ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида”ги қарори.
United Nations Office on Drugs and Crime. Global Study on Homicide / Intentional Homicide Data.
World Bank Data. Intentional homicides per 100,000 people — Uzbekistan.
Our World in Data. Homicide rate based on UNODC data.
Sherman L. W. Evidence-Based Policing. Cambridge University Press.
Clarke R. V., Eck J. E. Crime Analysis for Problem Solvers. U.S. Department of Justice.
Ratcliffe J. H. Intelligence-Led Policing. Routledge.
Bayley D. H. Police for the Future. Oxford University Press.





