NEFT MAHSULOTI DIZELNING EKOLOGIK XOSSALARINI YAXSHILASHDA ETANOL VA RAPS MOYIDAN QO‘SHIMCHA SIFATIDA FOYDALANISH

Authors

  • B.M. Ismailov Toshkent kimyo-texnologiya instituti, Toshkent sh., O‘zbekiston
  • J.S. Abduvaliyev Toshkent kimyo-texnologiya instituti, Toshkent sh., O‘zbekiston

Keywords:

dizel yoqilg‘isi, ekologik xossalar, etanol, raps moyi, bioyoqilg‘i, chiqindi gazlar, atmosferaning ifloslanishi, yonish jarayoni, alternativ energiya, biodizel, uglerod emissiyasi, energiya samaradorligi.

Abstract

Bugungi kunda ekologik muammolarning kuchayishi, atmosferaga chiqarilayotgan zararli gazlar miqdorining ortib borishi hamda energiya resurslariga bo‘lgan talabning oshishi sababli muqobil va ekologik xavfsiz yoqilg‘i turlarini yaratish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Dizel yoqilg‘isi transport va sanoat sohasida keng qo‘llanilishiga qaramasdan, uning yonishi natijasida karbonat angidrid, azot oksidlari, oltingugurt birikmalari va qattiq zarrachalar kabi zararli moddalar hosil bo‘ladi. Ushbu ilmiy maqolada dizel yoqilg‘isining ekologik xossalarini yaxshilash maqsadida etanol va raps moyidan qo‘shimcha komponent sifatida foydalanishning samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida etanolning kislorodli qo‘shimcha sifatidagi roli, raps moyining biologik kelib chiqishi va ularning dizel bilan aralashmasining yonish jarayoniga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, ushbu qo‘shimchalarning chiqindi gazlar tarkibini kamaytirish, yonilg‘i samaradorligini oshirish va atrof-muhitga salbiy ta’sirni pasaytirishdagi afzalliklari ilmiy jihatdan asoslangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, etanol va raps moyining dizel tarkibiga ma’lum foizlarda qo‘shilishi ekologik ko‘rsatkichlarni yaxshilaydi hamda barqaror energetik rivojlanishga xizmat qiladi.

References

Biodiesel Handling and Use Guide. (2023). Biodiesel handling and use guide. Washington, DC: U.S. Department of Energy.

Gerhard Knothe, Van Gerpen, J., & Krahl, J. (2015). The biodiesel handbook (2nd ed.). Urbana: AOCS Press.

Demirbas, A. (2017). Biofuels: Securing the planet’s future energy needs. London: Springer.

Nabi, M. N., Rahman, M. M., & Akhter, M. S. (2019). Biodiesel from cotton seed oil and its effect on engine performance and exhaust emissions. Applied Thermal Engineering, 29(11–12), 2265–2270.

Lapuerta, M., Armas, O., & Rodríguez-Fernández, J. (2018). Effect of biodiesel fuels on diesel engine emissions. Progress in Energy and Combustion Science, 34(2), 198–223.

Hansen, A. C., Zhang, Q., & Lyne, P. W. L. (2020). Ethanol–diesel fuel blends – A review. Bioresource Technology, 96(3), 277–285.

Qi, D. H., Chen, H., Geng, L. M., & Bian, Y. Z. (2021). Experimental studies on the combustion characteristics and performance of a direct injection engine fueled with biodiesel/diesel blends. Energy Conversion and Management, 51(12), 2985–2992.

Ramadhas, A. S., Jayaraj, S., & Muraleedharan, C. (2019). Use of vegetable oils as I.C. engine fuels – A review. Renewable Energy, 29(5), 727–742.

Heywood, J. B. (2018). Internal combustion engine fundamentals (2nd ed.). New York: McGraw-Hill Education.

Agarwal, A. K. (2017). Biofuels applications in internal combustion engines. Progress in Energy and Combustion Science, 33(3), 233–271.

Downloads

Published

2026-05-09