MIRZO ULUG’BEKNING O’LKA HAYOTIDA TUTGAN O’RNI VA ILM-FAN SOHASIDA AMALGA OSHIRGAN ISHLARI
Keywords:
Mirzo Ulug‘bek, Temuriylar davri, Samarqand, ilm-fan, astronomiya, rasadxona, Zij-i Sultoniy, ilmiy meros, davlat boshqaruvi, madaniy taraqqiyot, ilmiy maktab, kuzatuvlar, kashfiyotlar, rivojlanish, tarixiy ahamiyat, alloma, ilmiy yondashuv, natijalar, farovonlik, ta’lim.Abstract
Ushbu maqolada Mirzo Ulugʻbekning o‘lka hayotida tutgan o‘rni hamda uning ilm-fan taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi kompleks tarzda tahlil qilinadi. Muallif tomonidan Ulug‘bekning davlat arbobi sifatidagi faoliyati, ayniqsa Samarqandni ilm-ma’rifat markaziga aylantirishdagi roli yoritiladi. Shuningdek, uning tashabbusi bilan barpo etilgan Ulugʻbek rasadxonasi faoliyati va bu maskanning jahon astronomiya rivojiga ta’siri ilmiy asosda ochib beriladi.
Maqolada Zij-i Sultoniy asarining mazmun-mohiyati, undagi astronomik hisob-kitoblarning aniqligi va o‘rta asrlar ilm-fanidagi o‘rni alohida e’tibor markazida turadi. Bundan tashqari, Ulug‘bek davrida ilm-fan, ta’lim va madaniyatning rivojlanish omillari, uning ilmiy maktab yaratishdagi xizmatlari ham tahlil etiladi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Mirzo Ulug‘bek nafaqat yirik davlat arbobi, balki jahon ilm-fani tarixida chuqur iz qoldirgan buyuk olim sifatida ham alohida ahamiyat kasb etadi. Uning merosi bugungi kunda ham ilmiy izlanishlar va ma’naviy taraqqiyot uchun muhim manba bo‘lib xizmat qiladi.
References
Zij-i Sultoniy — Mirzo Ulug‘bekning asosiy astronomik asari.
Vasiliy Bartold. Ulugbek i ego vremya. Moskva: Nauka, 1964.
T. N. Qori-Niyoziy. Ulug‘bek va uning ilmiy maktabi. Toshkent: Fan, 1950.
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi. Temuriylar davri tarixi va madaniyati. Toshkent, 2000.
History of Civilizations of Central Asia. UNESCO Publishing, 1992.
A. Y. Yakubovskiy. Timur va Temuriylar. Moskva, 1956.
David A. King. Astronomy in the Service of Islam. Variorum, 1993.
E. S. Kennedy. A Survey of Islamic Astronomical Tables. Philadelphia, 1956.
H. S. Kennedy. “Ulugh Beg’s Star Catalogue”, Journal of History of Astronomy, 1987.
UNESCO. Samarkand – Crossroad of Cultures. Paris, 2001.
J. L. Berggren. Episodes in the Mathematics of Medieval Islam. Springer, 1986.
S. Frederick Starr. Lost Enlightenment: Central Asia’s Golden Age. Princeton University Press, 2013.
B. Ahmedov. Ulug‘bek va uning davri. Toshkent, 1994.
N. A. Karimov. Movarounnahr tarixi. Toshkent: Sharq, 2005.
S. H. Nasr. Islamic Science: An Illustrated Study. World of Islam Festival Trust, 1976.





