KOXLEAR IMPLANTLI BOLALARNING OG‘ZAKI NUTQINI RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYALARI VA ULARNING YANGI O‘ZBEKISTON TARAQQIYOT STRATEGIYASIDAGI AHAMIYATI
Keywords:
koxlear implant, og‘zaki nutq, nutqni rivojlantirish, eshitish idroki, fonematik eshituv, artikulyatsiya, logopedik texnologiyalar, surdopedagogika, multimodal yondashuv, kommunikativ kompetensiya, individual yondashuv, raqamli ta’lim texnologiyalariAbstract
Ushbu maqolada koxlear implantli bolalarning og‘zaki nutqini rivojlantirishning zamonaviy texnologiyalari va pedagogik yondashuvlari tahlil qilinadi. Koxlear implantatsiya orqali eshitish qobiliyati qisman tiklangan bolalarda nutqni shakllantirish jarayoni murakkab va ko‘p bosqichli bo‘lib, maxsus logopedik va surdopedagogik yondashuvlarni talab etadi. Tadqiqotda eshitish idrokini rivojlantirish, fonematik eshituvni shakllantirish, artikulyatsion apparat faoliyatini takomillashtirish hamda og‘zaki nutqni kommunikativ faoliyatga yo‘naltirishga qaratilgan metodlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, multimodal yondashuv asosida eshitish, ko‘rish va kinestetik analizatorlar orqali ta’lim berishning samaradorligi asoslab beriladi. Maqolada individual yondashuvga asoslangan kompleks pedagogik model taklif etilib, unda raqamli texnologiyalar, interaktiv dasturlar va logopedik mashg‘ulotlarning integratsiyasi muhim ahamiyat kasb etishi ta’kidlanadi. Tadqiqot natijalari koxlear implantli bolalarda og‘zaki nutqni samarali rivojlantirish, ularning ijtimoiylashuvi va kommunikativ kompetensiyasini oshirish imkonini beradi.
References
American Speech-Language-Hearing Association. (2020). Cochlear implants and speech development.
https://www.asha.org/public/hearing/cochlear-implants/
Ayupova, M. Y. (2007). Logopediya. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi.
Geers, A. E. (2003). Language skills of children with early cochlear implantation. Ear and Hearing, 24(1 Suppl), 46S–58S.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12612480/
Geers, A. E. (2004). Speech, language, and reading skills after early cochlear implantation. Ear and Hearing, 25(2), 119–130.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15148189/
Geers, A. E. (2009). Spoken language skills of children with cochlear implants.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19155289/
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2022). Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi (2022–2026-yillar).
UNESCO. (2020). Education in a post-COVID world: Nine ideas for public action.
https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373717
UNICEF. (2022). Inclusive education for children with disabilities.
https://www.unicef.org/education/inclusive-education
World Bank. (2020). Disability inclusion and education in Europe and Central Asia.
https://www.worldbank.org/en/topic/disability
World Health Organization. (2021). World report on hearing.
https://www.who.int/publications/i/item/world-report-on-hearing





