O‘PKA TUBERKULYOZI KASALLIGINING ZAMONAVIY DIAGNOSTIKASI VA OLDINI OLISH USULLARI

Authors

  • Gulmurotova Dilafruz Shoymardonovna TDTU Mikrobiologiya, virusologiya, immunologiya kafedrasi assistenti
  • Xidirova Sevinch Xusan qizi TDTU Davolash ishi fakulteti talabasi
  • Safarova Durdona Sherzod qizi TDTU Davolash ishi fakulteti talabasi

Keywords:

Sil (tuberkulyoz), Mycobacterium tuberculosis, molekulyar diagnostika, PCR testi, GeneXpert MTB/RIF, rentgenografiya, Mantou testi, BCG vaksinasi, sil profilaktikasi, infeksiya nazorati

Abstract

Ushbu maqolada sil kasalligining (tuberkulyoz) global epidemiologiyasi, patogenezi, diagnostikasi va davolash muammolari keng yoritilgan. Dunyo miqyosida sil kasalligi hali ham eng dolzarb yuqumli kasalliklardan biri bo‘lib, har yili millionlab yangi holatlar va o‘limlar qayd etiladi, ularning asosiy qismi rivojlanayotgan mamlakatlarga to‘g‘ri keladi. Ayniqsa, ko‘p dori-darmonlarga chidamli va keng qamrovli chidamli shakllarning paydo bo‘lishi kasallikni nazorat qilishni murakkablashtirmoqda. Maqolada o‘pka sil kasalligining patogenezi, granuloma hosil bo‘lishi, immun javob mexanizmlari va bakteriya populyatsiyasining geterogenligi muhim ilmiy asos sifatida ko‘rib chiqilgan. Diagnostika usullari sifatida tuberkulin sinamasi, interferon-gamma testlari, rentgenologik tekshiruvlar va bakteriologik hamda molekulyar usullar tahlil qilingan. Davolashda antibiotik terapiya asosiy o‘rin tutadi, biroq ayrim asoratli holatlarda jarrohlik aralashuvi ham muhim ahamiyat kasb etadi.

References

BROWNRIGG GM. Thoracoplasty for pulmonary tuberculosis. Can Med Assoc J. 1949 Dec;61(6):601. PMID: 15393055; PMCID: PMC1591712.

Delgado-Sánchez G, García-García L, Castellanos-Joya M, Cruz-Hervert P, Ferreyra-Reyes L, Ferreira-Guerrero E, Hernández A, Ortega-Baeza VM, Montero-Campos R, Sulca JA, Martínez-Olivares Mde L, Mongua-Rodríguez N, Baez-Saldaña R, González-Roldán JF, López-Gatell H, Ponce-de-León A, Sifuentes-Osornio J, Jiménez-Corona ME. Association of Pulmonary Tuberculosis and Diabetes in Mexico: Analysis of the National Tuberculosis Registry 2000-2012. PLoS One. 2015 Jun 15;10(6):e0129312. doi: 10.1371/journal.pone.0129312. PMID: 26075393; PMCID: PMC4468212.

Huang L, Yin C, Gu X, Tang X, Zhang X, Hu C, Chen W. Severe pulmonary tuberculosis complicated with insidious pulmonary thromboembolism: a case report and literature review. J Thromb Thrombolysis. 2020 May;49(4):644-650. doi: 10.1007/s11239-019-01967-x. PMID: 31606827; PMCID: PMC7182625.

Jarvela JR, Tuscano L, Lee H, Silver RF. Pulmonary responses to pathogen-specific antigens in latent Mycobacterium tuberculosis infection. Tuberculosis (Edinb). 2016 Jan;96:158-64. doi: 10.1016/j.tube.2015.10.006. Epub 2015 Dec 8. PMID: 26732045; PMCID: PMC6726121.

Jiang G, Wang G, Chen S, Yu X, Wang X, Zhao L, Ma Y, Dong L, Huang H. Pulmonary tuberculosis caused by Mycobacterium bovis in China. Sci Rep. 2015 Mar 4;5:8538. doi: 10.1038/srep08538. PMID: 25736338; PMCID: PMC4348663.

Klotz LV, Lindner M, Hatz RA. Pulmonale Tuberkulose--ist die Chirurgie noch notwendig? [Pulmonary Tuberculosis--Is Surgery still Necessary?]. Zentralbl Chir. 2015 Oct;140 Suppl 1:S36-42. German. doi: 10.1055/s-0035-1546249. Epub 2015 Sep 9. PMID: 26351762.

Kurokawa M, Nibu K, Ichimura K, Nishino H. Laryngeal tuberculosis: A report of 17 cases. Auris Nasus Larynx. 2015 Aug;42(4):305-10. doi: 10.1016/j.anl.2015.02.012. Epub 2015 Mar 3. PMID: 25748515.

Lee H, Jeong BH, Park HY, Jeon K, Huh HJ, Lee NY, Koh WJ. Treatment Outcomes with Fluoroquinolone-Containing Regimens for Isoniazid-Resistant Pulmonary Tuberculosis. Antimicrob Agents Chemother. 2015 Nov 2;60(1):471-7. doi: 10.1128/AAC.01377-15. PMID: 26525801; PMCID: PMC4704191.

Lee YJ, Shin S, Roh EY, Yoon JH, Kim DK, Chung HS, Lee CH. Acceptability of sputum specimens for diagnosing pulmonary tuberculosis. J Korean Med Sci. 2015 Jun;30(6):733-6. doi: 10.3346/jkms.2015.30.6.733. Epub 2015 May 13. PMID: 26028925; PMCID: PMC4444473.

Lyon SM, Rossman MD. Pulmonary Tuberculosis. Microbiol Spectr. 2017 Jan;5(1):10.1128/microbiolspec.tnmi7-0032-2016. doi: 10.1128/microbiolspec.TNMI7-0032-2016. PMID: 28185620; PMCID: PMC11687454.

Orme IM, Basaraba RJ. The formation of the granuloma in tuberculosis infection. Semin Immunol. 2014 Dec;26(6):601-9. doi: 10.1016/j.smim.2014.09.009. Epub 2014 Oct 22. PMID: 25453231.

PECORA DV. PNEUMONECTOMY FOR PULMONARY TUBERCULOSIS. Dis Chest. 1965 Aug;48:153-9. doi: 10.1378/chest.48.2.153. PMID: 14333647.

Rao VG, Bhat J, Yadav R, Muniyandi M, Sharma R, Bhondeley MK. Pulmonary tuberculosis - a health problem amongst Saharia tribe in Madhya Pradesh. Indian J Med Res. 2015 May;141(5):630-5. doi: 10.4103/0971-5916.159560. PMID: 26139781; PMCID: PMC4510762.

Samanta J, Mitra S, Chakraborty S, Kumar C, Yashavanth KY, Das S. Pulmonary tuberculosis among patients of tubercular pleural effusion: A single-center experience. Int J Mycobacteriol. 2023 Apr-Jun;12(2):139-143. doi: 10.4103/ijmy.ijmy_67_23. PMID: 37338474.

SCHLAPPER K, STOCKER W. [Pulmonary tuberculosis]. Munch Med Wochenschr. 1961 Jul 21;103:1410-5. German. PMID: 13747771.

Singhal R, Myneedu VP. Microscopy as a diagnostic tool in pulmonary tuberculosis. Int J Mycobacteriol. 2015 Mar;4(1):1-6. doi: 10.1016/j.ijmyco.2014.12.006. Epub 2015 Feb 2. PMID: 26655191.

Strausz J. Tuberkulózis 2006 [Tuberculosis 2006]. Orv Hetil. 2007 May 6;148(18):829-31. Hungarian. doi: 10.1556/OH.2007.28057. PMID: 17468065.

Tang J, Yam WC, Chen Z. Mycobacterium tuberculosis infection and vaccine development. Tuberculosis (Edinb). 2016 May;98:30-41. doi: 10.1016/j.tube.2016.02.005. Epub 2016 Feb 27. PMID: 27156616.

Tazerart F, Saad J, Niar A, Sahraoui N, Drancourt M. Mycobacterium bovis Pulmonary Tuberculosis, Algeria. Emerg Infect Dis. 2021 Mar;27(3):972-974. doi: 10.3201/eid2703.191823. PMID: 33622469; PMCID: PMC7920681.

The Lancet Public Health. Taking tuberculosis out of the shadows. Lancet Public Health. 2023 Apr;8(4):e247. doi: 10.1016/S2468-2667(23)00063-4. PMID: 36965975; PMCID: PMC10036124.

Toujani S, Ben Salah N, Cherif J, Mjid M, Ouahchy Y, Zakhama H, Daghfous J, Beji M, Mehiri-Ben Rhouma N, Louzir B. La primo-infection et la tuberculose pulmonaire [Primary infection and pulmonary tuberculosis]. Rev Pneumol Clin. 2015 Apr-Jun;71(2-3):73-82. French. doi: 10.1016/j.pneumo.2015.02.001. Epub 2015 Mar 5. PMID: 25749628.

Turner RD. Cough in pulmonary tuberculosis: Existing knowledge and general insights. Pulm Pharmacol Ther. 2019 Apr;55:89-94. doi: 10.1016/j.pupt.2019.01.008. Epub 2019 Feb 1. PMID: 30716411.

Yadav V, Sharma JB, Kriplani A, Bhatla N, Kachhawa G, Mahey R, Kumari R. Obstetrics outcome in pulmonary tuberculosis. Indian J Tuberc. 2022 Jul;69(3):305-310. doi: 10.1016/j.ijtb.2020.12.006. Epub 2021 Jan 7. PMID: 35760479.

Yew WW, Koh WJ. Emerging strategies for the treatment of pulmonary tuberculosis: promise and limitations? Korean J Intern Med. 2016 Jan;31(1):15-29. doi: 10.3904/kjim.2016.31.1.15. Epub 2015 Dec 28. PMID: 26767853; PMCID: PMC4712419.

Zhang F, Zhang F, Li L, Pang Y. Clinical utilization of artificial intelligence in predicting therapeutic efficacy in pulmonary tuberculosis. J Infect Public Health. 2024 Apr;17(4):632-641. doi: 10.1016/j.jiph.2024.02.012. Epub 2024 Feb 23. PMID: 38428275.

Downloads

Published

2026-05-05