LOBACHEVSKIY TEKISLIGINING TURLI MODELLARI, ULARNING METRIK VA GEOMETRIK XOSSALARINI ANALITIK TADQIQ ETISH

Authors

  • Abdurayimov Shohruhbek Shavkatjon o’g’li, Maxmudova Dilnoza Xaytmirzaevna Namangan davlat universiteti

Keywords:

Lobachevskiy tekisligi, giperbolik geometriya, Poincaré disk modeli, yarim tekislik modeli, Beltrami–Klein modeli, metrika, geodezik, masofa, analitik tahlil.

Abstract

Ushbu maqolada Lobachevskiy tekisligining turli modellari, xususan Poincaré disk modeli, Poincaré yarim tekislik modeli va Beltrami–Klein modeli o‘rganiladi hamda ularning metrik va geometrik xossalari analitik jihatdan tahlil qilinadi. Natijalarda har bir model uchun metrik elementlar chiqarildi, geodeziklar va masofa formulalari aniqlashtirildi hamda modellarning izometriyasi asoslandi. Muhokamada ushbu modellarning zamonaviy matematika va fizikadagi qo‘llanishlari tahlil qilindi. Xulosa sifatida Lobachevskiy tekisligi turli modellarda ifodalansa-da, ularning ichki metrik xossalari invariant ekanligi ko‘rsatildi.

References

George B. Thomas – Calculus and Analytic Geometry

Thomas, G. B., Weir, M. D., & Hass, J. (2010). Thomas’ Calculus (13th ed.). Pearson Education.

Saparboyev J.Y. (2024). O‘quvchilarning amaliy faoliyatida fazoviy tasavvurini rivojlantirish mexanizmlari. Eurasian Journal of Academic Research, 7 (Special Issue), 631-633.

David Gilbert. Grundlagen der Geometrie (Geometriya asoslari). - Leipzig: Teubner, 1899.

Euclid. Elements. - Translated by T. L. Heath. - Cambridge: Cambridge University Press, 1908.

Greenberg, M. J. Euclidean and Non-Euclidean Geometries: Development and History. – 4th ed. – New York: W. H. Freeman, 2008.

Dilnoza, M. Use of the Acmelological Approach to Teaching Mathematics. International Journal of Innovative Analyses and Emerging Technology. c-ISSN, 2792-4025.

Abduraxmonova, R., & Mahmudova, D. (2025). Nuqtadan to'g'ri chiziqqacha bo'lgan masofa. Ikki to'g'ri chiziq orasidagi burchak. В theoretical aspects in the formation of pedagogical sciences (Т. 4, Выпуск 7, сс. 74–78). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.15186643

Abdulhayeva, G., & Mahmudova, D. (2025). Tekislikda to'g'ri chiziq tenglamalari va ularni amaliyotga tadbiqi. В theoretical aspects in the formation of pedagogical sciences (Т. 4, Выпуск 7, сс. 35–40).

Karimberdiyeva , D. ., & Mahmudova , D. . (2025). Tekislikdagi perspektiv-affin moslikning o’ziga xos xususiyatlari. Развитие педагогических технологий в современных науках, 4(3), 114–117.

Maxmudova, D. X. (2023). Kognitiv kompetentlikni rivojlantirishning akmeologik texnologiyasini joriy etish shart-sharoitlari. GOLDEN BRAIN, 1(34), 19-24.

Ismoilova, D., & Mahmudova, D. (2025). Ko ‘po ‘lchovli yevklid fazosi: o ‘qitish texnologiyasi asosida yondashuv. In Innov. Conf. Published online April (Vol. 17, No. 2025, pp. 1-7).

Khaitmirzayevna, Makhmudova D. "Pedagogical Ways of Cognitive Competences in Future Teachers Based on Acmeological Approach." World Economics and Finance Bulletin, vol. 32, 23 Mar. 2024, pp. 146-148

Abdiqayumov, A., & Maxmudova, D. (2025). Central and parallel projections and their properties. Теоретические аспекты становления педагогических наук, 4(8), 177-184.

Abdulhamidova, M., Maxmudova, D. Proyektiv geometriyaning asosiy faktlari. (2026). Zamonaviy taraqqiyot va fan: 21-asr yondashuvlari, 6(1), 282-293. https://journalss.org/index.php/zam/article/view/25424

Downloads

Published

2026-04-30