ACHCHIQ ERMON O'SIMLIGINING TARKIBIDAGI PESHOB HAYDOVCHI MODDANI ANIQLASH
Keywords:
achchiq ermon, Artemisia absinthium, peshob haydovchi ta’sir, diuretik moddalar, flavonoidlar, quercetin, rutin, kaliy, dorivor o‘simliklar, fitokimyo.Abstract
Ushbu maqolada achchiq ermon (Artemisia absinthium L.) o‘simligining kimyoviy tarkibi va uning tarkibidagi peshob haydovchi ta’sirga ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan biofaol moddalar adabiyotlar asosida tahlil qilindi. Tadqiqot davomida achchiq ermon tarkibida efir moylari, seskviterpen laktonlar, flavonoidlar, fenol birikmalar hamda mineral komponentlar mavjudligi aniqlandi. Tahlil natijalariga ko‘ra, o‘simlikning diuretik ta’siri aynan bitta modda bilan emas, balki bir nechta biofaol komponentlarning kompleks ta’siri bilan bog‘liq ekani kuzatildi. Ayniqsa, flavonoidlar, jumladan quercetin va rutin, peshob haydovchi ta’sirga eng yaqin organik moddalar sifatida baholandi, kaliyga boy mineral tarkib esa yordamchi omil sifatida qayd etildi. Seskviterpen laktonlar va efir moylari achchiq ermonning boshqa farmakologik xususiyatlarini belgilovchi muhim komponentlar bo‘lsa-da, diuretik ta’sirda yetakchi o‘rin egallamasligi ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari achchiq ermonning peshob haydovchi ta’siri ko‘p komponentli fitokompleks ta’sirga asoslanishini ko‘rsatadi. Olingan xulosalar kelgusida ushbu o‘simlikning alohida fraksiyalari va biofaol moddalari ustida eksperimental farmakologik tadqiqotlar olib borish zarurligini asoslaydi.
References
European Medicines Agency. (2017). European Union herbal monograph on Artemisia absinthium L., herba (Revision 1). EMA.
Hart, S. E. (2016). Diuretic and saluretic activity. In F. Hock (Ed.), Drug discovery and evaluation: Pharmacological assays. Springer.
International Council for Harmonisation. (2023). ICH Q2(R2): Validation of analytical procedures. ICH.
Percie du Sert, N., Ahluwalia, A., Alam, S., Avey, M. T., Baker, M., Browne, W. J., et al. (2020). Reporting animal research: Explanation and elaboration for the ARRIVE guidelines 2.0. PLOS Biology, 18(7), e3000411.
Qasem, J. R. S., et al. (2022). Phytochemical analysis, antioxidant potential, and cytotoxicity evaluation of traditionally used Artemisia absinthium L. growing in the central region of Saudi Arabia. Plants, 11(8), 1028.
Rouibi, K., et al. (2020). Phytochemical profile, safety assessment and wound healing activity of Artemisia absinthium L. Plants, 9(12), 1744.
Scientific Reports article on Artemisia metabolomics and bioactivity correlation. (2024). Scientific Reports.
Studies using rat metabolic cages and furosemide-based diuretic assay design. Journal/PMC sources.





