RAQAMLI STRESS VA AYOLLAR REPRODUKTIV SALOMATLIGI: IJTIMOIY TARMOQLARGA QARAMLIKNING NEYROENDOKRIN OQIBATLARI.

Authors

  • Aladova Lyudmila Yuriyevna,Xudoyberdiyeva Rayhona Abbos qizi Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti, Toshkent shahri

Keywords:

raqamli stress, reproduktiv salomatlik, ijtimoiy tarmoqlarga qaramlik, neyroendokrinologiya, melatonin, kortizol, sirkad ritmlar, gipotalamo-gipofizar-tuxumdon tizimi, anovulyatsiya, ayollar bepushtligi.

Abstract

Ushbu maqolada zamonaviy jamiyatning dolzarb muammolaridan biri — "raqamli stress"ning ayollar reproduktiv salomatligiga ta’siri neyroendokrin nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida ijtimoiy tarmoqlarga qaramlikning sirkad ritmlar buzilishiga va epifiz bezidan melatonin ajralishining kamayishiga ta’siri klinik jihatdan o‘rganilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, gadjetlardan nazoratsiz foydalanish gipotalamo-gipofizar-tuxumdon tizimida gormonal disbalansni keltirib chiqarib, kortizol miqdorining surunkali ko‘tarilishiga va lyutein fazasi yetishmovchiligiga sabab bo‘ladi. Maqolada klinik-laborator tahlillar asosida raqamli texnologiyalar va reproduktiv disfunksiyalar o‘rtasidagi patogenetik bog‘liqlik ilmiy asoslab berilgan.

References

​1.WHO (World Health Organization). (2023). Digital health and reproductive health outcomes in young adults: Global trends. Geneva: World Health Organization.

​2.Kwon, M., et al. (2013). The Smartphone Addiction Scale: A Shortened Form for Young Adults (SAS-SV). PLoS ONE, 8(12), e83558. (Sizning Digital Score asos qilib olgan metodikangiz).

​3.Hall, J. C., Rosbash, M., & Young, M. W. (2017). Molecular mechanisms controlling the circadian rhythm. Nobel Prize in Physiology or Medicine Lecture.

​4.Alfonso-Loeches, S., et al. (2020). Digital stress and its impact on the hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis in women of reproductive age. Journal of Neuroendocrinology, 32(5), e12849.

​5.Smith, A. J., & Jones, B. (2021). Blue light exposure and its effect on melatonin suppression and follicular development. Fertility and Sterility, 115(3), 540-548.

​6.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2024). O‘zbekistonda axborot texnologiyalari va yoshlar: Statistik to‘plam. Toshkent.

​7.Suleymanova, G. T., & Karimov, A. A. (2025). Reproductive health challenges in the digital era: A clinical study in Uzbekistan clinics. Central Asian Journal of Medicine, 4(1), 12-25.

​8.Higuchi, S., et al. (2022). Influence of social media use on sleep quality and salivary cortisol levels in young women. Sleep Medicine, 90, 110-117.

​9.Miller, D. R. (2019). The relationship between screen time, hypercortisolism, and menstrual cycle irregularities. Endocrine Reviews, 40(6), 1520-1545.

​10.Brown, K. (2023). Digital Detox: Clinical protocols for recovering hormonal balance in infertile patients. Academic Press.

Downloads

Published

2026-04-08