SUN’IY INTELLEKT VA KIBERHUQUQNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI

Authors

  • Alimova Muxlisa Asqarxo‘ja qizi Tashkent International University Yurisprudensiya 3-kurs talabasi

Keywords:

sun’iy intellekt, kiberhuquq, raqamli huquq, algoritmlar javobgarligi, kiberxavfsizlik, intellektual mulk, avtonom tizimlar, axborot etikasi, huquqiy maqom.

Abstract

Mazkur maqola zamonaviy huquqshunoslikning eng dolzarb yo‘nalishlaridan biri — sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari va kiberhuquq sohalarining o‘zaro integratsiyalashuvi hamda ushbu jarayonda yuzaga kelayotgan huquqiy muammolarni tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Raqamli transformatsiya sharoitida sun’iy intellekt tizimlarining qaror qabul qilish jarayonlariga keng joriy etilishi kiberhuquq sohasida yangi tushunchalar va huquqiy normalarni shakllantirishni taqozo etmoqda. Tadqiqotning asosiy maqsadi sun’iy intellekt tomonidan sodir etiladigan huquqbuzarliklar uchun javobgarlik masalasini o‘rganish, intellektual mulk ob’ektlarini himoya qilish va SI tizimlarining avtonom faoliyatini huquqiy tartibga solish mexanizmlarini ishlab chiqishdan iborat. Maqolada xalqaro tajriba, xususan, Yevropa Ittifoqining sun’iy intellekt to‘g‘risidagi reglamenti (AI Act) va O‘zbekiston Respublikasining raqamlashtirish sohasidagi qonunchilik bazasi qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada kiberhujumlarni amalga oshirishda sun’iy intellektdan foydalanish xavfi va unga qarshi huquqiy kurashish usullari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida SI sub’ekt sifatida tan olinishi mumkinmi yoki u faqat huquq ob’ekti bo‘lib qoladimi degan fundamental savolga javob izlanadi. Xulosa sifatida sun’iy intellektning huquqiy maqomini belgilash, algoritmlar shaffofligini ta’minlash va kiberhuquq normalarini zamonaviy texnologik tendensiyalarga moslashtirish bo‘yicha ilmiy takliflar ilgari suriladi. Maqola natijalari yurisprudensiya sohasidagi mutaxassislar, qonun ijodkorlari va axborot texnologiyalari huquqi bilan qiziquvchilar uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.

References

O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi O‘RQ-764-son Qonuni. – Toshkent, 2022-yil 15-aprel.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. “Sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha shart-sharoitlar yaratishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4996-son Qarori. – Toshkent, 2021-yil 17-fevral.

European Union. The EU Artificial Intelligence Act (Regulation (EU) 2024/1689). – Official Journal of the European Union, 2024.

Balkin, J. M. 21st Century Privileges and Responsibilities: The Law of Artificial Intelligence. – Yale Law School, 2021. – 112 p.

Calo, R. Artificial Intelligence Policy: A Primer and Roadmap. – University of Washington School of Law, 2017. – 28 p.

Lessig, L. Code: And Other Laws of Cyberspace, Version 2.0. – Basic Books, 2006. – 432 p.

Russell, S. & Norvig, P. Artificial Intelligence: A Modern Approach (4th Edition). – Pearson, 2020. – 1166 p.

Morgunova, E. A. Правовой статус искусственного интеллекта в киберпространстве. – Москва: Статут, 2022. – 180 с.

Gulyamov, S. S. Sun’iy intellekt va kiberhuquq: muammolar va istiqbollar. – Toshkent: TDYU, 2023. – 215 b.

Saidov, A. H. Raqamli huquq va sun’iy intellekt etikasi: Xalqaro va milliy tajriba. – Toshkent: Adolat nashriyoti, 2021. – 190 b.

Downloads

Published

2026-04-03