ISHLAB CHIQARISH CHANGI VA UNING NAFAS OLISH TIZIMIGA TA’SIRI
Keywords:
Ishlab chiqarish changi; mehnat gigiyenasi; nafas olish tizimi; kasb kasalliklari; pnevmokonioz; sanoat gigiyenasi; chang zarrachalari; profilaktika.Abstract
Ushbu maqolada ishlab chiqarish korxonalarida hosil bo‘luvchi sanoat changining nafas olish tizimiga ko‘rsatadigan zararli ta’siri ilmiy jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi — ishlab chiqarish muhitidagi chang miqdori va tarkibini baholash, shuningdek, ushbu omillarning ishchilar salomatligi, xususan, nafas yo‘llari kasalliklari bilan bog‘liqligini aniqlashdan iborat. Maqolada gigiyenik kuzatuv, tibbiy-statistik tahlil va adabiyotlarni qiyosiy o‘rganish usullari qo‘llanilgan.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, sanoat korxonalarida chang zarrachalarining konsentratsiyasi me’yoriy ko‘rsatkichlardan sezilarli darajada oshib ketadi. Bunday sharoitda ishlaydigan xodimlarda surunkali bronxit, bronxial astma va pnevmokonioz kabi kasalliklar rivojlanish ehtimoli ancha yuqori ekanligi aniqlandi. Maqolada kasb kasalliklarining oldini olishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ham bayon etilgan.
References
Tokarev A.N. Ishlab chiqarish changi va kasb kasalliklari. – Toshkent: Tibbiyot nashriyoti, 2020. – 214 b.
Mirzayev B.X., Qodirov S.T. Sanoat gigiyenasi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2021. – 180 b.
World Health Organization. Occupational health: Occupational respiratory diseases. – Geneva: WHO, 2022.
Balmes J.R. Occupational lung diseases. In: Harrison's Principles of Internal Medicine, 21st ed. – New York: McGraw-Hill, 2022. – P. 1978–1990.
Rylander R. Biological effects of cotton dust. // Scandinavian Journal of Work, Environment & Health. – 2019. – Vol. 15, Suppl. 1. – P. 1–60.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. “Ishlab chiqarish muassasalarida sanitariya-gigiyena talablari to‘g‘risida”gi buyruq. – Toshkent, 2021-yil 14-aprel.
Seaton A., MacNee W., Donaldson K., Godden D. Particulate air pollution and acute health effects. // The Lancet. – 2020. – Vol. 345. – P. 176–178.
Qadirjanova F.N. Issiqlik elektr stansiyalari korxonalarida ish sharoitining ishchilar salomatligiga ta’siri. // Journal of Humanities and Natural Sciences. – 2025. – №24. – B. 20–22.
Qadirjanova F.N. Measures for the Safety of Labor Hygiene. // Galaxy International Interdisciplinary Research Journal. – 2024. – Vol. 12, №9. – P. 35–39.
Rahmatshoyev M. The importance of vitamins and minerals for athletes. // Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research.
Melibaeva B.K., Toshtemirova M.K. Pneumonia in newborn babies on ventilators. // World Bulletin of Social Sciences. – 2023. – Vol. 19. – P. 16–17.
Sanitary Rules and Norms of the Republic of Uzbekistan (SanPiN). Hygienic requirements for working conditions in industrial enterprises. – Tashkent.
Saidova K., Madraimov A., Kodirova M., Babarakhimov T., Zokirov K. Assessing the impact of invasive species on native aquatic ecosystems and developing management strategies. // International Journal of Aquatic Research and Environmental Studies. – 2024. – Vol. 4. – P. 45–51.
Ashurova M.D., Mo‘ydinova Y., Atadjanova D., Muhammadova G., Ismoilov D. Pedagogical efficiency of integrated learning in the organization of hygiene classes in medical universities. // BIO Web of Conferences. – 2023. – Vol. 65. – P. 10016.
Saodat R., Nozimbek N., Muzaffarova N., Nematullokh F., Nargiza U., Bobojonov O., Tulkin E. Investigating the relationship between air quality index and daily variations in blood pressure among urban residents. // Revista Latinoamericana de Hipertension. – 2025. – Vol. 20, №3. – P. 242–247.





